Η Συνέντευξη του Μήνα

Αντώνης Παπαδεράκης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Νομού Χανίων

papaderakis antonis
skitso 14 241111-2

«…Είναι ζωτικής σημασίας σήμερα η ουσιαστική στήριξη της πρωτοβουλίας των κοινωνικών φορέων του Ν. Χανίων για τη σωτηρία της κοινωνίας καθώς και της προσπάθειας για τη δημιουργία τοπικού δικτύου  κοινωνικής αλληλεγγύης..»

 

Να καταναλώνουμε ότι παράγουμε προτρέπουν ομάδες πολιτών ως απάντηση στην κρίση που μαστίζει και την χώρα μας. Σε ποιο βαθμό είναι εφικτό κάτι τέτοιο;

«Σήμερα, είναι προφανές πιστεύω, πως όχι. Για τον απλούστατο λόγο  ότι δεν παράγουμε τα αναγκαία για μια στοιχειωδώς ανθρώπινη ζωή. Σε κανένα τομέα . Ούτε στο τομέα της διατροφής, ούτε στους τομείς  των άλλων υλικών μέσων και υπηρεσιών άμεσης και καθημερινής  ανάγκης των πολιτών.

Έχω τη γνώμη ότι η προτροπή που αναφέρεται εκδηλώνει τη δικαιολογημένη αγανάκτηση  στο γεγονός ότι εισάγουμε απίθανα είδη και ποσότητες προϊόντων τα οποία ήταν παραδοσιακά και προνομιακά από άποψη αξίας και ποιότητας .Είτε στο τομέα της  αγροτικής παραγωγής  είτε στο τομέα της μεταποίησης. Δεν μπορεί όμως η προτροπή αυτή να είναι η απάντηση στη κρίση Το πρόβλημα αυτό δεν αποτελεί αιτία αλλά είναι αποτέλεσμα γενικότερων επιλογών που οδήγησαν στη  κρίση.

Θυμάμαι πριν κάποια χρόνια τις χωματερές για τα εσπεριδοειδή στα Χανιά.

Την αυταρέσκεια τότε των  πολιτικών των κομμάτων εξουσίας για τις υψηλές τιμές απόσυρσης και την ικανοποίηση σημαντικής μερίδας αγροτών για εισόδημα χωρίς και πολλές έγνοιες. Τότε κάποιοι βλέπανε το «τυράκι» και δεν βλέπανε τη «φάκα» που έκρυβαν οι ευρύτερες πολιτικές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής των ισχυρών της  Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Δείτε σήμερα τη κατάσταση. Το πορτοκάλι πουλιέται από 8 λεπτά το κιλό ,η τοπική παραγωγή εσπεριδοειδών έχει απαξιωθεί και εμείς καταναλώνουμε τυποποιημένους χυμούς Βραζιλίας.

Άλλο παράδειγμα αποτελεί ο τομέας της βυρσοδεψίας . Τα περίφημα ταμπακιριά. Τομέας  παραδοσιακός και κάποτε δυναμικός για τα Χανιά άρρηκτα δεμένος με το κλάδο του παπουτσιού ο οποίος είχε δυναμισμό και διεθνή φήμη. Σήμερα εισάγουμε δέρματα από τη Τουρκία και εκατομμύρια ζεύγη παπούτσια από τη Κίνα.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλα αυτά σε μεγάλο καθορίζονται από την ύπαρξη ή όχι  Εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής, τη χάραξη ειδικών κλαδικών πολιτικών ,τη μεθοδευμένη ενεργοποίηση επιχειρηματικών δυνάμεων σε καθορισμένους παραγωγικούς τομείς και με συγκεκριμένες πολιτικές οικονομικής και τεχνικής στήριξης. Μέρος μιας τέτοιας στρατηγικής είναι και δυναμική παρέμβαση για την επαναχάραξη  των κανόνων που διέπουν το Διεθνές Εμπόριο. Η  υποκριτική  λογική της απελευθέρωσης  που επιβάλλεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου  αποδεικνύεται ότι εξυπηρετεί τον έλεγχο σε Παγκόσμιο επίπεδο ολόκληρων παραγωγικών και εμπορικών  κλάδων από μια χούφτα πολυεθνικές εταιρίες και σε ένα δεύτερο επίπεδο χρησιμοποιείται για να στηρίξει τα εμπορικά πλεονάσματα και τους παραγωγικούς κλάδους των ισχυρών χωρών σε βάρος των πιο αδύνατων. Η χώρα μας πλήρωνε 2 εκατ. Ευρώ πρόστιμο την ημέρα για τη στήριξη της Ολυμπιακής ενώ η Γερμανία και η Γαλλία μπορούσαν να στηρίξουν τη αυτοκινητοβιομηχανία τους χωρίς κανένα πρόβλημα.

Συνεπώς το ζήτημα δεν είναι κύρια  επικοινωνιακού χαρακτήρα  ή ζήτημα καταναλωτικής συνείδησης.

Παρόλα αυτά πιστεύω όμως ότι ειδικά στο διατροφικό τομέα είναι εφικτός στόχος  σε σύντομο διάστημα η χώρα μας όχι μόνο να αποκτήσει διατροφική επάρκεια με προϊόντα υψηλής ποιότητας ,αλλά να έχει και τη δυνατότητα σημαντικών εξαγωγών σε ορισμένα αγροκτηνοτροφικά προϊόντα . Προϋπόθεση είναι να λύσουμε το θεμελιώδες ,κατά τη γνώμη μου, πρόβλημα των μηχανισμών παραγωγής. Ο αγρότης της μικρής ιδιοκτησίας και της μικρής παραγωγής δεν μπορεί ούτε τα αποτελέσματα της  γεωργικής  έρευνας και τους όρους περιβαλλοντικής προστασίας  να ενσωματώσει στη παραγωγή του ,ούτε τυποποίηση και μεταποίηση  μπορεί να κάνει ,ούτε λογικό κόστος παραγωγής μπορεί να εξασφαλίσει. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από παραγωγικούς συνεταιρισμούς που θα ενοποιούν   τους μικρούς παραγωγούς  σε διαδικασίες κοινής καλλιέργειας, μηχανοποιημένης  παραγωγής ,μεταποίησης και προώθησης των προϊόντων στην εσωτερική και διεθνή αγορά.»

 

Έννοιες όπως αλληλέγγυα οικονομία, κοινωνική οικονομία, άμεση διασύνδεση παραγωγού και καταναλωτή είναι εύκολο να βρουν έδαφος εφαρμογής;

«Σίγουρα ναι. Πρέπει όμως να διανύσουμε πολύ δρόμο πάνω σε αυτό το τομέα. Και σε επίπεδο θεωρητικό και σε επίπεδο πρακτικό. Υπάρχει όσο γνωρίζω σημαντική διεθνής εμπειρία άγνωστη στο ευρύ κόσμο της χώρας μας.

Η κρίση πιστεύω θα επιταχύνει την ανάπτυξη του χώρου αυτού και στην χώρα μας παρότι η συνεταιριστική ιδέα μέσα από τη αρνητική  εμπειρία των αγροτικών συνεταιρισμών έχει  τραυματιστεί σημαντικά. Γενικά πιστεύω ότι οι συνεργατικοί σχηματισμοί κάθε μορφής είναι μονόδρομος.

Για το τομέα της κοινωνικής – αλληλέγγυας οικονομίας το θέμα είναι οι σχετικές πρωτοβουλίες να είναι προσεκτικά προετοιμασμένες διαφυλάσσοντας τη βασική αρχή της άμεσης συμμετοχής στις αποφάσεις ,στον έλεγχο και στη παραγωγική  δραστηριότητα. Να αγκαλιάζουν ευρύτερους παραγωγικούς  τομείς κοινωνικών αναγκών και όχι μόνο το τομέα κοινωνικών υπηρεσιών. Να μην περιορίζονται μόνο σε ευπαθείς ομάδες αλλά να ενθαρρύνουν την ένταξη δυναμικών παραγωγικών δυνάμεων και με επιδίωξη όχι μόνο την αποτροπή της ανεργίας αλλά και την ανάπτυξη ενίσχυση της απασχόλησης ,την ενίσχυση οικολογικής συνείδησης και της δημοκρατικής διαπαιδαγώγησης  στη διαδικασία παραγωγής και διανομής.

Το εναλλακτικό πρέπει να ξεφύγει από το περιθωριακό, χωρίς  όμως να ενσωματώνεται στο κυρίαρχο οικονομικό σύστημα και να εξαρτάται από το δημόσιο ταμείο. Πρέπει να είναι αποτέλεσμα συνειδητής  προσπάθειας ενεργών πολιτών αποφασισμένων να δημιουργήσουν τις γέφυρες του σήμερα με το μέλλον.»

Πριν από επτά χρόνια από την θέση του προέδρου της Αναπτυξιακής Χανίων πρωτοστατήσατε στην δημιουργία ενός τοπικού αναπτυξιακού θεσμού, των εκδηλώσεων Κρήτη Γη και Πολιτισμός. Πως βλέπετε σήμερα την τότε πρωτοβουλία;

«Οι εκδηλώσεις ΚΡΗΤΗ-Γη και Πολιτισμός σχεδιάστηκαν ως μέρος ενός ευρύτερου τότε σχεδιασμού από την Αναπτυξιακή Χανίων. Επιδίωξη ήταν  από τη μια η  ανάδειξη και αξιοποίηση των εγκαταστάσεων της λεγόμενης Περιφερειακής Αγοράς Χανίων και από την άλλη η δημιουργία ενός δικτύου συνεργασίας  των τοπικών φορέων και ιδιαίτερα της Αυτοδιοίκησης με σκοπό την ανάπτυξη δράσεων ανάδειξης και προβολής της ιδιαίτερης τοπικής μας ταυτότητας όπως αυτή διαμορφώνεται από τα προϊόντα, το φυσικό περιβάλλον και το πολιτισμό μας.

Αξίζει εδώ ίσως να υπενθυμίσω την αμαρτωλή περιπέτεια της Περιφερειακής Αγοράς Χανίων η οποία από το 1992 που ολοκληρώθηκε ,δεν λειτούργησε ποτέ. Μάλιστα  μέχρι το 2004 που παραχωρήθηκε από το υπ. Γεωργίας είχε μετατραπεί σε κτήριο φάντασμα και σκουπιδότοπος με ευθύνη του Υπουργείου και των τότε τοπικών υπεύθυνων για τη διαχείρισή  του .

Στο πλαίσιο της  επιδίωξης που παραπάνω ανέφερα ο πυρήνας της ιδέας των εκδηλώσεων βρίσκονταν στη προσέγγιση του φυσικού και παραγωγικού πλούτου, των ανθρώπων του τόπου μας και του πολιτισμού ως ένα ενιαίο σύνολο. Πιστεύω ότι αυτή η προσέγγιση έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και ανάδειξη σημαντικών θετικών στοιχείων  και σε πρακτικό επίπεδο όπως η αγόγγυστη ενεργοποίηση ανθρώπων , η αυθεντικότητα στο σύνολο των  δραστηριοτήτων και η ανάδειξη της ποιότητας .

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εκδηλώσεις οργανωτικά στηρίχτηκαν στην εθελοντική εργασία δεκάδων ανθρώπων από τους τότε Δήμους και φορείς, ήταν 100%  αυτοχρηματοδοτούμενες ,χωρίς εισιτήριο και με συνολικό κόστος κατά μέσο όρο 50-60 χιλ. Ευρώ χωρίς ούτε ένα Ευρώ κρατική στήριξη και χρηματοδότηση. Αντίθετα σημαντικό μέρος των δαπανών αφορούσε εργασίες προσωρινής αποκατάστασης του κατεστραμμένου χώρου . Κατά τη 3η διοργάνωση το 2006 συμμετείχαν όλοι οι Δήμοι του Νομού, τα επιμελητήρια ,δεκάδες συλλογικοί φορείς και οργανώσεις καθώς και πάνω απο250 μικροί και μεγάλοι τοπικοί παραγωγοί. Οι επισκέπτες δε , ξεπέρασαν τις 25.000 .

Σήμερα κοιτάζοντας προς τα πίσω πιστεύω ότι ήταν μια πρωτοποριακή, για το Νομό μας τουλάχιστον, δραστηριότητα. Κατ’ αρχήν έπαιξε  καθοριστικό ρόλο στην παραπέρα αξιοποίηση του χώρου βάζοντας τέλος στη θλιβερή κατάσταση που υπήρχε. Ιδιαίτερα όμως συνέβαλε καθοριστικά στην αυτογνωσία των τότε Καπποδιστριακών  Δήμων και στη συνεργασία τους με τους τοπικούς παραγωγούς. Δημιούργησε επίπεδο αναφοράς σε ανάλογου επιπέδου δραστηριότητες. Προσωπικά για μένα, εξακολουθεί να είναι κορυφαία εμπειρία δημόσιας συμβολής. Παραμένει ακόμα η γλυκεία γεύση από την ικανοποίηση και το χαμόγελο όλων αυτών που μαζί συμβάλαμε στην διοργάνωση.»

Στο πέρασμα του χρόνου ουσιαστικά η δραστηριότητα μεταλλάχθηκε. Πως κρίνεται αυτές τις αλλαγές και την όποια σημερινή της μορφή;

«Η ενσωμάτωση των εκδηλώσεων ΚΡΗΤΗ-Γη και Πολιτισμός το 2007 από τον επόμενο Νομάρχη κ. Αρχοντάκη  με τον ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΑΥΓΟΥΣΤΟ πιστεύω ότι ακύρωσαν το χαρακτήρα τους και το πυρήνα της φιλοσοφίας τους. Ήταν άλλωστε μια φιλοσοφία ξένη προς αυτόν απ’ ότι εκ των υστέρων απεδείχθη και  η επιλογή αυτή έγινε συνειδητά και ανεξάρτητα από τη  τυχόν οργανωτική  αδυναμία της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, Είναι χαρακτηριστικό στοιχείο ότι παρ’ ότι το συνολικό κόστος διοργάνωσης του Αγροτικού Αυγούστου- Γη και Πολιτισμός το2010 ξεπέρασε τις 450 χιλ. Ευρώ, το αποτέλεσμα από κάθε πλευρά ήταν σημαντικά δυσανάλογο και ποιοτικά πολύ κατώτερο.

Πέρα από αυτό, η παραπάνω επιλογή  ήταν ζημιογόνος και για τον ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΑΥΓΟΥΣΤΟ για τον  οποίο πιστεύω ότι  μόνο όσο ενδυναμώνουν τα στοιχεία της εμπορικής έκθεσης τοπικών αγροτικών προϊόντων, ενισχύοντας και στηρίζοντας  την εξωστρέφεια των επιχειρήσεων του χώρου , έχει προοπτική και χρησιμότητα.

Με την έννοια αυτή θέση στην ΑΘΗΝΑ έχουν οι εκδηλώσεις   ΚΡΗΤΗ-Γη και Πολιτισμός  οι οποίες για μένα είναι μια ανοικτή επιταγή για τα Χανιά που ζητάει αποδέκτη.»

Γιατί άραγε μια δραστηριότητα επιταχυμένη και αυτοχρηματοδοτούμενη ευνουχίστηκε;

«Είναι θέμα φιλοσοφίας όπως ανέφερα και κατά δεύτερο λόγο ικανότητας.

Αυτό βέβαια  αναδεικνύει τη δυσκολία αιρετών θεσμικών φορέων να λειτουργούν με λογική προωθητικής συνέχειας και σεβασμού σε κοπιώδης και επιτυχείς προσπάθειες άλλων. Βασική αιτία  γι’ αυτό είναι η επικρατούσα στη χώρα μας γενικότερη αντίληψη για τους θεσμούς. Δυστυχώς οι υποκειμενικές   επιλογές των αιρετών εκπροσώπων  είναι αυτές που καθορίζουν τις θεσμικές λειτουργίες και όχι το αίσθημα ευθύνης τους  απέναντι στους   θεσμούς και το συλλογικό συμφέρον. »

Μπορεί μια τέτοια δραστηριότητα να λειτουργήσει αναπτυξιακά μέσα στην κρίση;

«Είμαι απόλυτα πεπεισμένος πως ναι. Η ίδια η φιλοσοφία της δραστηριότητας αυτής έχει έντονα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά αφού μέσα από τη διασύνδεση προϊόντων-πολιτισμού και οικολογίας δημιουργούνται νέες αξίες ,ψηλότερα επίπεδα ποιότητας και ενισχύονται τα στοιχεία της τοπικής διαφοροποίησης. Ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης τέτοιες δράσεις ενθαρρύνουν τη συλλογικότητα και τη παραγωγική διασύνδεση, συμβάλλουν στον αναγκαίο αναστοχασμό και ενισχύουν την αυτοπεποίθηση της  τοπικής κοινωνίας. Άλλωστε η εμπειρία των εκδηλώσεων απέδειξε  ότι με τη κατάλληλη  ευαισθητοποίηση σε κοινούς συλλογικούς στόχους οι άνθρωποι ενεργοποιούνται  και δημιουργούν ποιοτικά αποτελέσματα με σχετικά χαμηλό οικονομικό κόστος.

Μέσα στην κρίση και σε σχέση με όσα παραπάνω είπαμε πως βλέπετε τον ρόλο της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ν. Χανίων.

«Στη  σημερινή δύσκολη φάση που περνάμε προτεραιότητα για τη Ομοσπονδία μας είναι ,και πρέπει να είναι ,η αντιμετώπιση της καταστροφικής για τη χώρα και ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πολιτική του ΔΝΤ, της Τρόικα , της υποτακτικής και επικίνδυνης κυβέρνησης. Προσπαθούμε να οικοδομήσουμε τη  συμμαχία όλων των κοινωνικών δυνάμεων για τη σωτηρία της κοινωνίας και της αξιοπρέπειας του τόπου μας και της χώρας .Είναι εθνική ανάγκη ο κοινός αγώνας εργαζομένων, αγροτών ,μικρομεσαίων επιχειρηματιών, επιστημόνων και διανοουμένων μέσα από δράσεις αντίστασης στη λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού που οδηγεί τη χώρα 60 χρόνια πίσω και τη κοινωνία σε εξαθλίωση ,να δημιουργηθούν οι πολιτικές προϋποθέσεις για αλλαγή πορείας. Παράλληλα με το κοινό αγώνα είναι αναγκαίο να διατηρήσουμε ,όσο μπορούμε ,τη συνοχή της κοινωνίας .Να στηρίξουμε και να δημιουργήσουμε μηχανισμούς κοινωνικής αλληλεγγύης και στήριξης του πληθυσμού και ιδιαίτερα των πιο σκληρά πληττόμενων συμπολιτών μας Στα πλαίσια αυτά είναι ζωτικής σημασίας η ουσιαστική στήριξη της πρωτοβουλίας των κοινωνικών φορέων του Ν. Χανίων και της κοινής Συντονιστικής Επιτροπής αγώνα για τη σωτηρία της κοινωνίας καθώς και της προσπάθειας για τη δημιουργία τοπικού δικτύου  κοινωνικής αλληλεγγύης.

Η ένταξη στη  παραπάνω δραστηριότητα δράσεων του χαρακτήρα του Γη και Πολιτισμός είναι κάτι που νομίζω ότι πρέπει να σκεφτούμε διασφαλίζοντας όμως το θεσμικό χαρακτήρα της διοργάνωσης και θωρακίζοντας τη προοπτική της .

Η δημιουργία μιας ειδικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας με αντικείμενο και σκοπούς αυτού του χαρακτήρα θα ήταν μια καλή λύση. Σε συνδυασμό με το παραπάνω για την Ομοσπονδία μας θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον-είναι υποχρέωση θα έλεγα –η ιστορική καταγραφή και αποτύπωση των επαγγελμάτων που διαχρονικά αναπτύχθηκαν τοπικά.

Όλα όμως όπως είπαμε εξαρτώνται από τους ανθρώπους. »