Τα ασήμαντα

κοινωνική αλλαγή και αριστερή

Γιατί ηττήθηκε η Αριστερά στην Ευρώπη στην δεκαετία του 70; Πού πήγε αυτό το ρωμαλέο, πρωτόγνωρο, πλουραλιστικό και πολλά υποσχόμενο κίνημα; Γιατί αντι αυτού ανέκαμψε ο καπιταλισμός και μέσα από τον νεοφιλελευθερισμό ισοπέδωσε ότι κοινωνικές κατακτήσεις υπήρξαν;

Γιατί απέτυχε ο «υπαρκτός» σοσιαλισμός και πλέον δεν έχει μείνει τίποτα από την Οκτωβριανή επανάσταση του ’17;

Γιατί όλες οι επαναστάσεις και τα κινήματα εκφυλίζονται και μετατρέπονται σε ολιγαρχίες, αναρχικά καθεστώτα ή δικτατορίες;

Γιατί σήμερα η αριστερά βρίσκεται στο ναδίρ παρά την φτώχεια και την ανέχεια των πλατιών λαϊκών στρωμάτων; Ποιο είναι το νήμα –αν υπάρχει-που ενώνει όλα αυτά τα ερωτήματα;

Μήπως σε κάθε διεκδίκηση, υπόσχεση, όραμα και μετάβαση στο καλύτερο, στο καινούριο, δεν παίρνουμε υπόψη τον παράγοντα άνθρωπο; Τι είναι ο άνθρωπος ως βιολογικό, ατομικό, κοινωνικό αλλά και ψυχολογικό υποκείμενο; Πώς συμπεριφέρεται, πώς σχετίζεται με τους άλλους, πώς διεκδικεί, πώς συνεργάζεται, πώς σκέφτεται,  πώς λειτουργεί.  Έχει ο άνθρωπος φύση αγαθή και «ένθετο καλό» και ρέπει επομένως προς το ηθικό, ή είναι φύσις διφυής; Μήπως έχει και τα δύο μέσα του, το καλό και το κακό, την ασχήμια και την ομορφιά, την συλλογικότητα και την λαιμαργία, την λεβεντιά και την παλιανθρωπία;

Μήπως ο ατομισμός, η επικρατητικότητα, η τάση για κυριαρχία είναι πάντα σε ετοιμότητα και αναδύονται όταν οι κοινωνικές (π.χ. καπιταλιστικές) συνθήκες το επιτρέπουν και το ενθαρρύνουν; Μήπως ο «ατομικός» άνθρωπος είναι ένα ανθρωποείδωλο που ευοδώνεται απ’ τις καπιταλιστικές συνθήκες, ενώ ο κοινωνικός άνθρωπος ως συλλογικό κοινωνικό υποκείμενο είναι πιο επεξεργασμένη εννοια και χρειάζεται διαρκή μέριμνα ια να επικρατεί? Μήπως αποτελεί αφέλεια, αυταπάτη ή ηθικολογία να θεωρούμε ότι ο άνθρωπος όταν πάρει εξουσία (είτε σαν άτομο, είτε σαν ομάδα, είτε σαν τάξη) θα λειτουργήσει με γνώμονα την κοινωφέλεια και όχι την ιδιοτέλεια;

Πέραν όλων αυτών εκτός από το συνειδητό υπάρχει και το «ασυνείδητο», εκτός από την ανάγκη, την πραγματικότητα, τον κανόνα, υπάρχει και το ακατέργαστο, το ένστικτο, η επιθυμία.

Είναι ανάγκη να διαυγαστεί η ανθρώπινη φύση καλύτερα, για το πώς λειτουργεί σε διάφορες συνθήκες, κανονικές , εξαιρετικές και ιδιαίτερες, συνθήκες εξουσίας κλπ. Αλλιώς δεν μπορεί να εξηγήσει κανείς γιατί όλες οι επαναστάσεις ενώ γίνονται επί καλω στο τέλος εκφυλίζονται και μετατρέπονται σε βαρβαρότητα. Μήπως η αρχαία ελληνική δημοκρατία ή ακόμα καλύτερα οι «πρωτόγονες αναδιανεμητικές κοινωνίες» έχουν να μας διδάξουν κάτι για το θέμα αυτό;

Ο άνθρωπος είτε ως δρών μέσα στο κόμμα του, είτε ως ασκών εξουσία, πρέπει πάντα να υπόκειται σε μια άμεση, δημοκρατική και αποτελεσματική διεργασία κοινωνικού ελέγχου. Όλα τα άλλα είναι ηθικολογίες και αφελείς νοητικές κατηγορίες και χαρακτηρίζουν περισσότερο την αριστερά. Διότι η αριστερά είναι αυτή που ευαγγελίζεται μια ανώτερη κοινωνία.

Αν δεν λειτουργείς δημοκρατικά μέσα στο κόμμα σου, πώς μπορείς  να υποσχεθείς πως θα λειτουργήσεις έτσι μέσα στην κοινωνία; Πόσο μάλλον όταν θα έχεις και την κρατική εξουσία. Το κόμμα και ο τρόπος που λειτουργείς είναι μια προσομοίωση της κοινωνίας που οραματίζεσαι.

Αν θέλομε να φτάσομε σε μια ανώτερη κοινωνία, τέτοια που να επιτρέπει σε κάθε άνθρωπο να αυτοπραγματώνεται, δίκαιη, ελεύθερη,  και δημοκρατική, θα πρέπει να ξαναδιαβάσομε τον Μαρξ, να τον ανανεώσομε και να τον προβάλομε στο παρόν. Να ξαναδιαβάσομε τον Μαρξ παράλληλα με εφαπτόμενες ανθρωπιστικές επιστήμες και εμβαπτίζοντας τον μέσα στην ιστορική εμπειρία. Μόνον έτσι θα υπάρξει πρόοδος. Για να πείσεις την κοινωνία πρέπει να έχεις επεξεργαστεί ένα καθαρό, διαυγές, Κοσμοείδωλο. Οι τακτικές και η στρατηγική της μετάβασης μπορεί να αλλάζουν, να συζητούνται, να αναδιαμορφώνονται, επηρεάζοντας και το Κοσμοείδωλο  ως σύστημα  αρχών και κανόνων. Αλλά πρέπει  να υπάρχει το όραμα, το σχέδιο, το πρόταγμα. Και αν δεν έχει υπάρξει μέχρι τώρα, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει. Άλλωστε όλα τα πράγματα κάποτε δεν συμβαίνουν για μια πρώτη φορά;Αλλωστε ο συλλογικός –κοινωνικός ανθρωπος δεν είναι μόνον η βιολογική του αποσκευή και το ψυχοδιανοητικό του φορτίο αλλά και ότι έχει ‘’κλέψει’’ απ την κοινότητα το οποίο οφείλει να το επιστρέψει.Αυτή είναι η ιστορική νομιμοποίηση του κομμουνισμού