12162017Σαβ
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Τα ασήμαντα

Πίστη ή σκέψη;

«Αν δεν στηρίξεις το ένα σου πόδι έξω από τη γη,

ποτέ σου δε θα μπορέσεις να σταθείς πάνω της»

[Μ. Νεφέλη] Οδ. Ελύτης

 

Η διαφορά είναι πληροφορία. Και η διαφορά κάνει τη διαφορά. Έτσι εξελίσσονται όλα τα συστήματα, ομού και τα ανθρώπινα. Αλλιώς συρρικνώνονται και πεθαίνουν. Οποιοδήποτε σύστημα, αν δεν τροφοδοτείται απ’ το περιβάλλον, αν δεν έχει κανάλια να δίνει και να παίρνει, να μεταβολίζει καινούρια στοιχεία, είναι νεκρό.

Δεν μιλάμε ούτε γράφουμε για να επιβληθούμε, να επιβάλλουμε αιώνες αλήθειες, αλλά για να «τσεκάρομε» αν αυτό που λέμε έχει κάποια αξία.

Όταν γράφει κανείς, όταν εκφέρει δημόσιο λόγο, αλίμονο αν διακατέχεται από το σύνδρομο της αιωνίου και απαρασάλευτης αλήθειας. Χρέος του είναι ο λόγος του να είναι μεν στέρεος αλλά και ελλειπτικός, ερωτηματικός, αφαιρετικός, έτοιμος να προκαλέσει μεταβολισμό…, προτάσεων, ιδεών, νοημάτων. Ο κόσμος δεν είναι απλή αντανάκλαση μέσα μας. Αν ήταν έτσι, τότε αυτό που λέγεται στοχασμός θα ήταν μια τυπική διεργασία χωρίς νόημα. Αλά έργο του στοχασμού είναι να στρατολογήσει σε μη αναντίρρητη αλήθεια, αλλά να σκέπτεται, να κρίνει, να συγκρίνει, να διακρίνει…

Όχι να τοποθετεί τον άνθρωπο στην αναπαυτική πολυθρόνα της βεβαιότητας, αλλά στην αιώρα, στη ακραία ευθύνη, στο ακροζύγιασμα, στα όρια, στην υπέρβαση. Όχι να του εκτρέφει την αυταπάτη της απαλλαγής από τις αυταπάτες, της ανοησίας των οριστικών λύσεων και των απόλυτων αληθειών, όχι να τον τοποθετεί σε ένα κλειστό σύστημα σκέψης που καταντά στερεοτυπία, δοξασία ή θρησκοληψία, αλλά να τον διαμορφώνει και συγκροτεί ως σκεπτόμενο, με μια φιλικότητα προς την αμφιβολία και την αβεβαιότητα.

Απέναντι από τις «εξ αποκαλύψεως αλήθειες», από τις αυθεντίες, από τις σωτηριολογικές ιδέες. Απέναντι από τις «κυρίαρχες» λέξεις, έννοιες, ιδέες. Απέναντι στην απλοποιητική σκέψη, στα εσχατολογικά νοήματα, στις απόλυτες αλήθειες. Οφείλει να είναι λόγος ανοιχτός, κατανοητικός, ανεκτικός για να είναι γόνιμος και ευοδωτικός για διάλογο και επικοινωνία. Χωρίς ιεροεξεταστικές αποχρώσεις, καταγγελτικές διαθέσεις και μονολιθικότητα. Χωρίς ιερατεία, άβατα, τυπολατρία. Χωρίς όρια κα όρους στην σκέψη. Για μια νέα στρατηγική της γνώσης. Γιατί η θεωρία, όταν είναι κλειστή απέναντι στην πραγματικότητα γίνεται δοξασία. Και η δοξασία-οχυρό είναι αναγκασμένη να θωρακίζεται με δόγματα στηριγμένα, όχι στην σκέψη αλλά στην πίστη.