04292017Σαβ
ΕνημέρωσηΤετ, 12 Απρ 2017 9am

Στην Αρχή του Τραγουδιού

Φύλλο 121 Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2014

 

Δε θέλω τίποτε άλλο
Παρά να μιλήσω απλά,
να μου δοθεί ετούτη η χάρη.
Γιατί το τραγούδι το φορτώσαμε
Με τόσες μουσικές
Που σιγά σιγά βουλιάζει…

 

Oι στίχοι αυτοί του Γιώργου Σεφέρη, αποτελούν την προμετωπίδα του δίσκου «Το τραγούδι γυμνό» και αποκαλύπτουν την ιδέα πάνω στην οποία στηρίχτηκε η παραγωγή του. Πρόκειται για μια σπουδαία συλλογή τραγουδιών που καλύπτουν χρονικά μια πολύ μεγάλη περίοδο του ελληνικού τραγουδιού και μια ευρεία γκάμα κορυφαίων δημιουργών. Τα τραγούδια αυτά (25 τραγούδια στον αρχικό διπλό δίσκο, 24 στην έκδοσή του σε cd1) ερμηνεύονται εκ νέου από 14 μεγάλους ερμηνευτές, όλα είτε με τη συνοδεία ενός μόνο μουσικού οργάνου είτε ακούστηκαν a cappella.

 

Η ιδέα και η υλοποίησή της ανήκουν στον ραδιοφωνικό παραγωγό και στιχουργό Κώστα Κωτούλα. Στην εκπομπή του «Πού μας πάει το τραγούδι»2 συνήθιζε να φιλοξενεί διάφορους καλλιτέχνες για συνέντευξη και κάποια στιγμή ζήταγε από τους φιλοξενούμενους του να τραγουδήσουν όποιο τραγούδι θέλουν και αγαπούν χωρίς ενορχηστρωμένη μουσική υπόκρουση! Μόνο με τη συνοδεία μιας κιθάρας ή ενός πιάνου ή ακόμα και ακαπέλα! Αναφέρει σχετικά ο παραγωγός: «Είχα ήδη συγκεντρώσει ένα απίστευτο υλικό από πολλούς καλλιτέχνες. Σήμερα έχω ένα πολύτιμο αρχείο με όποιους μπορείς να φανταστείς! Στον ραδιοσταθμό είχαμε και studio. Κάποιες ηχογραφήσεις έγιναν εκεί. Αυτές που είναι με τον Γιάννη Σπανό στο πιάνο. Οι περισσότερες όμως είναι με μια κιθάρα, δίπλα μου ακριβώς»3. Όσο για την πηγή αυτής της ιδέας σημειώνει ο ίδιος στο εσώφυλλο του δίσκου: «Από τις πιο έντονες μουσικές μου μνήμες κάποια βράδια της δεκαετίας του ΄60, όταν, καθισμένος άβολα σε μία από τις μπουάτ της Πλάκας, άκουγα τον τραγουδιστή συνοδευόμενο από ένα όργανο να ιστορεί τα τραγούδια του.
Τα φώτα χαμηλά… το  μικρόφωνο να υπάρχει, χωρίς να υπάρχει… οι κουβέντες σταματημένες… Και μέσα σ’ αυτή τη σιωπή το τραγούδι σαν ήχος φλουριού πάνω σε ασημένιο δίσκο να προσφέρεται μαγικό και παντοδύναμο. Οι αποστάσεις εξαφανίζονταν… και έμεναν ο τραγουδιστής και ο ακροατής: μόνοι τους. Τίποτα άλλο. Μια σχέση σχεδόν ερωτική».

 

O δίσκος «Το τραγούδι γυμνό» σημείωσε, όταν κυκλοφόρησε, πολύ μεγάλη επιτυχία, ίσως ανεπάντεχα, αφού και η ίδια η εταιρεία που τον εξέδωσε τελικά (η Polygram) μάλλον δεν πολυπίστευε στην ανταπόκριση και στις πωλήσεις που θα είχε3. Σε αυτό προφανώς συνέβαλε η συνύπαρξη στο δίσκο 14 μεγάλων τραγουδιστών, αλλά πιστεύω ότι ο σημαντικότερος λόγος ήταν η επιθυμία του κοινού για μια λιτή και απέριττη προσέγγιση των τραγουδιών σε μια εποχή που οι περισσότεροι δίσκοι ήταν με υπερφορτωμένες ορχήστρες. Τραγουδιστές όπως η Βίκυ Μοσχολιού, η Χαρούλα Αλεξίου, ο Μανώλης Μητσιάς, η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Δήμητρα Γαλάνη, ο Σταμάτης Κραουνάκης, ο Νίκος Πορτοκάλογλου, ακόμα και ο Λάκης Παπάς και άλλοι, ερμηνεύουν λιτά και με απίστευτη θέρμη, με μόνο όπλο την φωνή τους, κομμάτια που έμειναν αναλλοίωτα στο χρόνο και μας συγκινούν ακόμα και σήμερα!4 . Τα τραγούδια είναι τα παρακάτω:

 

Ίσως φταίνε τα φεγγάρια - Άλκηστις Πρωτοψάλτη 01
Μουσική: Νότης Μαυρουδής, Στίχοι: Τάσος Σαμαρτζής
Ενορχήστρωση: Νίκος Δανίκας
Πρώτη εκτέλεση: Ελένη Βιτάλη
Μίλα μου σαν τη βροχή - Μανώλης Μητσιάς 02
Μουσική-Πιάνο: Γιάννης Σπανός, Στίχοι: Κώστας Κωτούλας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Φέρτης
Προσωπικά - Ελένη Δήμου 03
Μουσική-Πιάνο: Γιάννης Σπανός
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Ψέματα - Νίκος Πορτοκάλογλου 04
Μουσική-Κιθάρα-Στίχοι: Νίκος Πορτοκάλογλου
Πως έφυγες - Βίκυ Μοσχολιού 05
Μουσική-Στίχοι: Σταμάτης Κραουνάκης
Πρώτη του Δεκέμβρη - Πέτρος Γαϊτάνος 06
Μουσική-Πιάνο: Γιάννης Σπανός, Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
Το μαντολίνο - Ελευθερία Αρβανιτάκη 07
Μουσική-Στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις
Μαντολίνο: Δημήτρης Μαρίνος
Πρώτη εκτέλεση: Ζωή Φυτούση
Είμαι ερωτευμένος με τα μάτια σου – Αρλέτα 08
Μουσική: Γιάννης Βέλλας, Στίχοι: Κώστας Κοφινιώτης
Πιάνο: Γιάννης Ιωάννου
Πρώτη εκτέλεση: Χρυσούλα Στίνη και Νίκος Γούναρης
Πονεμένη καρδιά - Μανώλης Λιδάκης 09
Μουσική-Στίχοι: Στέλιος Φουσταλιέρης
Κιθάρες: Στέλιος Καρυδάς, Μανώλης Λιδάκης
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννη Μπερνιδάκη (Μπαξεβάνη)
Και μπήκαμε στα χρόνια - Ελένη Βιτάλη 10
Μουσική-Στίχοι: Σταμάτης Σπανουδάκης
Κι ύστερα μου μιλάς - Λάκης Παππάς 11
Μουσική-Κιθάρα: Λάκης Παππάς
Στίχοι: Δημήτρης Ιατρόπουλος
Με πνίγει τούτη η σιωπή - Δήμητρα Γαλάνη 12
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Στίχοι: Κώστας Κωτούλας
Κιθάρα: Δήμητρα Γαλάνη

13 Ο άνθρωπος του κάβου - Χάρις Αλεξίου
Μουσική-Στίχοι-Κιθάρα: Χάρις Αλεξίου
14
Ο έρωτας της Κυριακής - Πέτρος Γαϊτάνος
Μουσική-Πιάνο: Γιάννης Σπανός
Στίχοι: Μιχάλης Φακίνος
Πρώτη εκτέλεση: Διονύσης Θεοδόσης
15
Ο ύπνος σε τύλιξε - Ελευθερία Αρβανιτάκη
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Ποίηση: Γιώργος Σεφέρης
Μαντολίνο: Δημήτρης Μαρίνος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
16
Υπάρχει λόγος σοβαρός - Νίκος Πορτοκάλογλου
Μουσική-Στίχοι-Κιθάρα: Νίκος Πορτοκάλογλου
17
Είδα την Άννα κάποτε - Δήμητρα Γαλάνη
Μουσική-Στίχοι: Διονύσης Σαββόπουλος
Κιθάρα: Δήμητρα Γαλάνη
Πρώτη εκτέλεση: Διονύσης Σαββόπουλος
18
Οι πεταλούδες - Μανώλης Μητσιάς
Μουσική-Πιάνο: Γιάννης Σπανός
Στίχοι: Κώστας Κωτούλας
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Φέρτης
19
Δικαίωμα - Δήμητρα Γαλάνη
Μουσική-Κιθάρα: Δήμητρα Γαλάνη
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Πρώτη εκτέλεση: Άλκηστις Πρωτοψάλτη
20
Πάει κι αυτή η Κυριακή - Λάκης Παππάς
Μουσική-κιθάρα: Λάκης Παππάς
Στίχοι: Γιάννης Αργύρης
21
Τα ήσυχα βράδια - Άλκηστις Πρωτοψάλτη
Μουσική: Λάκης Παπαδόπουλος, Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή
Ενορχήστρωση: Νίκος Δανίκας
Πρώτη εκτέλεση: Αρλέτα
22
Νύχτες μαγικές – Αρλέτα
Μουσική-Στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πιάνο: Γιάννης Ιωάννου
Πρώτη εκτέλεση: Βασίλης Τσιτσάνης και Φώτης Πολυμέρης
23
Καινούργια ζωή - Βίκυ Μοσχολιού
Μουσική: Λέο Ραπίτης, Στίχοι: Μίμης Τραϊφόρος
Πρώτη εκτέλεση: Σοφία Βέμπο
24
Ξανά μαζί - Σταμάτης Κραουνάκης
Μουσική-Πιάνο: Σταμάτης Κραουνάκης, Στίχοι: Γιάννης Ξανθούλης
Πρώτη εκτέλεση: Αρλέτα

 

 

 

O δίσκος κυκλοφόρησε το 1992 από την Polygram. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιριών επηρέασε την τελική επιλογή των τραγουδιών. Το αποτέλεσμα ήταν οι τραγουδιστές που είχαν συμβόλαιο με τη συγκεκριμένη εταιρεία να ερμηνεύουν από δύο τραγούδια και οι υπόλοιποι από ένα. Μοναδικό καινούργιο τραγούδι ήταν «Ο άνθρωπος του κάβου» της Χ. Αλεξίου που λίγα χρόνια αργότερα περιέλαβε στο δίσκο της «Οδός Νεφέλης 88». Μια σπουδαία στιγμή του δίσκου είναι η συμμετοχή της Ελένης Βιτάλη που τραγούδησε a cappella το «Και μπήκαμε στα χρόνια» του Σ. Σπανουδάκη. Μια άλλη ιδιαίτερη στιγμή είναι με την Αρλέτα που ερμήνευσε δυο παλιά λαϊκά τραγούδια. Κορυφαία στιγμή αποτελεί η αξεπέραστη ερμηνεία της Β. Μοσχολιού στο «Πως έφυγες» του Σ. Κραουνάκη. Τέτοιες δισκογραφικές δουλειές μένουν για να μας θυμίζουν ότι κάποτε η απλότητα στην ερμηνεία και την έκφραση μπορεί να αναδείξει τόσο το τραγούδι όσο και τον πραγματικά μεγάλο τραγουδιστή.