12132017Τετ
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Το Περιβόλι του Τρελού

Τελικά, πόσο κοντά είναι η Αυτοδιοίκηση στον Πολίτη;


 

Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι, σε μεγάλο βαθμό, η «κυβέρνηση» ενός τόπου. Έργο και ζητούμενό της είναι αυτή η εγγύτητα, η μείωση της απόστασης από εκείνον που πελάζει ζητώντας βοήθεια προς εκείνον που έχει λάβει την εντολή να τον ικανοποιεί.

 

 

«Καλημέρα και χρόνια πολλά, παρακαλώ για το επόμενο κείμενο μέχρι 28 Απριλίου. Να περνάμε καλά… μ.φ.». Τούτο το κομπογιαννίτικο μήνυμα έλαβα την επαύριον της μαύρης επετείου της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Αρχικά, πέρασε από το μυαλό μου να κάνω καμιά σύγκριση, αλλά τελικά έδωσα τόπο σ’ άλλες σκέψεις. «Κομμάτι προεκλογικό μου φαίνεται» σκέφτηκα, «αλλά πάλι, δεν πειράζει». Ο «μ.φ.», το αφεντικό, καυχιέται ότι στη φυλλάδα του γράφουν υποψήφιοι αυτοδιοικητικοί από όλους τους συνδυασμούς, τις παρατάξεις, όπως θέλετε πείτε τις. Δεν ξέρω πόσο έχει δίκιο – στην περίπτωση μου έχει – όμως σε κάθε περίπτωση, εκείνο για το οποίο σίγουρα έχει δίκιο είναι ότι δεν ξέρει εκ των προτέρων αν αυτά που θα γράψουν οι συνεργάτες του θα του αρέσουν, έστω κι αν έχει «παραγγείλει» ή προτείνει θέματα όπως το σημερινό. Δεν του ζητάμε έγκριση, δε μας κάνει κανένα έλεγχο κι έτσι, φαντάζομαι ότι πολλές φορές θα εκπλήσσεται. Σκεφτόμενος όλα αυτά, ας ξετυλίξουμε και το σημερινό κουβάρι, της εγγύτητας της αυτοδιοίκησης προς τον πολίτη.

 

Στην πραγματικότητα, για να υλοποιήσουμε την εντολή του «αφεντικού», πρέπει να εξετάσουμε εάν η αυτοδιοίκηση είναι κοντά ή «κοντά» στον πολίτη, τόσο γενικά όσο και στα Χανιά, με την όποια εμπειρία διαθέτουμε. Με την έννοια κοντά εννοούμε το προφανές, δηλαδή να υπάρχει η αυτονόητη μέριμνα από τη μεριά της αυτοδιοίκησης ώστε οι υπηρεσίες της, οι δομές, τα κτίρια και οι υπάλληλοί της, να τοποθετούνται στην κατά το δυνατό μικρότερη απόσταση από τον πολίτη.

 

Με την δεύτερη έννοια, αυτή του «κοντά» εννοούμε αυτό που δυστυχώς δεν είναι το προφανές, αλλά το ζητούμενο. Εννοούμε ότι όλες οι άυλες αξίες της αυτοδιοίκησης, η εξυπηρέτηση, η πληροφόρηση, η κατανόηση, η επικοινωνία, η ταχύτητα, να προσφέρονται δωρεάν. Όλα αυτά που αθροίζονται στις έννοιες της «Ποιοτικής Εξυπηρέτησης του Πολίτη» ή αλλιώς της «Πελατοκεντρικότητας», θα πρέπει να είναι η πρώτη μέριμνα, η βασική προτεραιότητα της αυτοδιοίκησης. Αυτή η δεύτερη έννοια περιλαμβάνει τη λογική, να σκέφτεται πριν απ’ τον πολίτη για τον πολίτη, σε θέματα όπως, η κοινωνία, η ανάπτυξη, η δόμηση, η υγεία, οι νέες τεχνολογίες.

 

Δεν είναι καθόλου λάθος ετυμολογικά η λέξη «πελάτης». Αντίθετα, συναντάται στον Όμηρο και προέρχεται από τον «πέλας» που σημαίνει εγγύς, κοντινός, πλησίον. Ο λόγος για τον οποίο, ως «πελάτης» εννοείται με αρνητικό περιεχόμενο ο πολίτης εκείνος ο οποίος δυνητικά, είτε θα αποτελέσει το θύμα ενός διεφθαρμένου συστήματος, είτε κατ’ αναλογία τον θύτη που θα προσπαθήσει να διαφθείρει τη διοίκηση, είναι κάτι που θα έπρεπε να μας έχει απασχολήσει πολύ. Το «πελατειακό σύστημα», σλόγκαν μιας εξαθλιωμένης αντίληψης για την εξυπηρέτηση του πολίτη, αποτελεί ουσιαστικά μια εντελώς λανθασμένη αντίληψη για τον πελάτη ο οποίος «πελάζει», πλησιάζει για να εξυπηρετηθεί, αλλά και μια αδιάψευστη πρακτική για το πόσο  «είμαστε λάθος μες το κεφάλαιο του λάθος λήμματος». Αλλά και πώς θα ‘πρεπε να ‘μαστε άραγε;

 

Μια τυχαία συναλλαγή του πολίτη θα έπρεπε να ξεκινάει με μια ζεστή καλημέρα κι ένα χαμόγελο μέσα στα μάτια από τη μεριά της διοίκησης που θα είναι σα να λέει, «καλώς τον εργοδότη, τον εκλογέα, το μισθοδότη μου…». Το αίτημα του πολίτη θα πρέπει να αποτελεί κίνητρο για εξυπηρέτηση από τη μεριά του υπαλλήλου ή του αιρετού, αλλά την ίδια στιγμή και μία άσκηση επί χάρτου αν τελεί υπό το κράτος του νόμου ή όχι. Αν ναι, τότε αυτή η μικρή σελίδα ζωής θα πρέπει να κλείσει με τον πιο γλυκό αποχαιρετισμό κι από τους δύο, αν όμως όχι, τότε ο αυτοδιοικητικός λειτουργός οφείλει να τονίσει στον «εργοδότη» ότι ο ίδιος τον έχει τοποθετήσει εκεί για να τηρεί με ευλάβεια το νόμο και το «ίσο κράτος», υπερτονίζοντας τί μπορεί να κάνει κι όχι τί δεν μπορεί.

 

 

Αυτή η ανταποκριτική Αυτοδιοικητική μορφή είναι το όνειρο εκείνων που πιστεύουν στην πραγματική έννοιά της. Γιατί αν πιστεύετε ότι δεν υπάρχουν τέτοιοι αυτοδιοικητικοί λειτουργοί ή αιρετοί κάνετε λάθος ως ένα βαθμό. Υπάρχουν σε μεγάλο ποσοστό και συναλλάσσεστε μαζί τους κάθε μέρα, αλλά είναι αθόρυβοι και διακριτικοί, δεν κάνουν τόση βουή όσο οι «άλλοι» υπάλληλοι που προσπαθούν να δημιουργήσουν αιτίες διαφθοράς ή στην καλύτερη περίπτωση κέντρα διοίκησης ή πολίτες που προσπαθούν να περάσουν «το δίκιο» τους όπως θέλει ο κάθε εργοδότης.

 

Όλη η παραπάνω στάση ονομάζεται Πελατοκεντρικότητα και μεταφράζεται σε εγγύτητα προς τον πολίτη. Αν εφαρμοσθεί από την αυτοδιοίκηση, τότε ο αιρετός θα σκέφτεται με μοναδικό άξονα τις παρεμβάσεις που θα ικανοποιήσουν τις νόμιμες προσδοκίες του πελάτη του και ο υπάλληλος πώς θα εξυπηρετήσει καλύτερα εκείνον που «πελάζει» για βοήθεια. Αν τα καταφέρουμε να φτάσουμε τόσο «κοντά» δεν το ξέρω, αλλά το στυλ του διοικούντα προς τον διοικούμενο που «πρέπει να περιμένει απ’ έξω όσο χρειάζεται» ή να «παρακαλεί για μια αίτηση» θα συνεχίσει να βασιλεύει παράλληλα με το στυλ του απαιτητικού που «θα σου δείξει εσένα απαράδεκτε υπάλληλε, για να μάθεις να μην κάνεις ό,τι σου λέω» όπως έκανε παλαιότερα η κλαδική, δημιουργώντας ένα καθεστώς όπου συχνά, δεν είναι εύκολο να διαλευκανθεί ποιος είναι ο θύτης και ποιο το θύμα.

 

Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι, σε μεγάλο βαθμό, η «κυβέρνηση» ενός τόπου. Έργο και ζητούμενό της είναι αυτή η εγγύτητα, η μείωση της απόστασης από εκείνον που πελάζει ζητώντας βοήθεια προς εκείνον που έχει λάβει την εντολή να τον ικανοποιεί. Βοήθεια και εξυπηρέτηση, νομιμότητα και αξιοκρατία, ανταπόκριση στις ανάγκες και προστασία του τοπικού συμφέροντος είναι τα ζεύγη χαρακτηριστικών που πρέπει να διαθέτει στον ίδιο βαθμό, γιατί η υπερίσχυση του ενός σε σχέση με το άλλο προκαλεί την «ασθένειά» της. Σε μια πόλη, μια κοινωνία, που καταφέραμε η τοπική αυτοδιοίκηση σε ορισμένες περιπτώσεις να μην είναι καν κοντά – Πολεοδομία – και παλεύει να μην έρθει «κοντά» στον πολίτη, τα συμπεράσματα είναι δικά σας. Όμως, ακόμα κι αν η τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι ούτε κοντά, ούτε «κοντά», δεν υπάρχει τίποτα άλλο για να συνδέσει τα προβλήματα και τις λύσεις μηδενίζοντας την απόστασή τους για λογαριασμό του πολίτη – πελάτη γι αυτό για μια ακόμα φορά έχετε την ευκαιρία να επικεντρωθείτε σε αυτό. Απλά, βγάλτε από το μυαλό σας κάθε άλλο κριτήριο, με το οποίο μπορεί να σας έχουν μπολιάσει, γιατί θα θίξει την εγγύτητα που όλοι θέλουμε.

 

 

                                                                                                              Κυριάκος Γ. Κώτσογλου

                                                                                                Μηχανικός Παραγωγής & Διοίκησης PhD