08242017Πεμ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Σημειωματάριο

Τα Πνευματικά δικαιώματα στη σχολική μαθητική δημιουργία

Η καθημερινότητα της σχολικής τάξης περιλαμβάνει μαθήματα και διδακτικές προσεγγίσεις που διευκολύνονται από την ανάθεση, ανάπτυξη και παρουσίαση εργασιών των μαθητών μας.

Βιωματικές δράσεις, ερευνητικές εργασίες, σχολικά περιοδικά και εφημερίδες, συνθετικές εργασίες και άλλες σχολικές δράσεις, αξιοποιούν την αναζήτηση πληροφοριών, την επεξεργασία και τη σύνθεσή τους για την κατάκτηση των αντίστοιχων στόχων.

Στιγμές μαθητικής δημιουργίας, έκφρασης και έμπνευσης, όμως παράλληλα, η χαρά της Διαδικτυακής αναζήτησης σε κείμενα, εικόνες, ήχους, βίντεο και όποιο άλλο ψηφιακό υλικό.

 

Είναι το σημείο όπου εμφανίζονται τα πνευματικά δικαιώματα, τα οποία δεν τα  γνωρίζουμε ή δεν ξέρουμε να τα χρησιμοποιούμε σωστά.

 

Το Διαδίκτυο έχει χαρακτηριστεί από πολλούς, ως η μεγαλύτερη και απροσδιόριστη απειλή στα πνευματικά δικαιώματα. Το περιεχόμενο στις ιστοσελίδες του παγκόσμιου ιστού, διέπονται από πνευματικά δικαιώματα.

Στην καθημερινότητά μας, συχνά αναδημοσιεύουμε πρωτότυπο περιεχόμενο, χωρίς καμία αναφορά στην προέλευσή του ή στον συντάκτη του. Δεν είναι πλέον παράξενο και σπάνιο, να προσπαθούμε να ανεβάσουμε κάποιο βίντεο στο YouTube και να μην το δέχεται, να το μπλοκάρει. Αυτό γιατί η Google ελέγχει το video μας και αν αυτό παραβιάζει δικαιώματα άλλων, θα το μπλοκάρει και θα μας ζητήσει να το αποσύρουμε ή να αποδείξουμε ότι κατέχουμε τα δικαιώματα.  Επίσης, αρκετοί χρήστες απορούν γιατί η φωτογραφία τους καταλήγει αναδημοσιευμένη χωρίς την άδειά τους.

Το ερώτημα, η απορία, ο προβληματισμός, πώς αναγνωρίζουμε κάποια ενέργεια κλοπής και ζητάμε «τιμωρία» όταν γίνεται κάποια διάρρηξη στο σπίτι μας και χρησιμοποιούμε εκφράσεις όπως «κλοπή», μου πήρε τον υπολογιστή μου, το κινητό μου, την τηλεόρασή μας, γενικότερα τα δικά μας πράγματα, αλλά δεν αναγνωρίζουμε την ίδια πράξη όταν πρόκειται για άυλα αγαθά, όπως αυτά που εντοπίζουμε στο Διαδίκτυο και χρησιμοποιούμε στις εργασίες μας; Δεν αναγνωρίζουμε τον δημιουργό και τα δικαιώματά του, η παραβίαση του copyright.
Η  πνευματική ιδιοκτησία δεν είναι απλά ιδιωτικό δικαίωμα αλλά και κοινωνικό αγαθό και προστατεύεται από το κράτος όπως συμβαίνει στις κλοπές και στις υπεξαιρέσεις.

 

Σύμφωνα με το Νόμο 2121/1993 «Πνευματική Ιδιοκτησία, Συγγενικά Δικαιώματα και Πολιτιστικά Θέματα», στο Άρθρο 1: Πνευματική ιδιοκτησία αναφέρεται ότι: «Οι πνευματικοί δημιουργοί, με τη δημιουργία του έργου, αποκτούν πάνω σ' αυτό πνευματική ιδιοκτησία, που περιλαμβάνει, ως αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα, το δικαίωμα της εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού τους δεσμού προς αυτό (ηθικό δικαίωμα)».

Μερικά από έργα που  προστατεύονται από το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας είναι:

·       Γραπτά έργα όπως μυθιστορήματα, σενάρια, στίχοι τραγουδιών, επιστημονικά συγγράμματα κ.ά

·       Μουσικές συνθέσεις

·       Έργα των εικαστικών ή άλλων εφαρμοσμένων τεχνών όπως πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες κ.ά.

·       Οπτικοακουστικά έργα, όπως ταινίες, ντοκιμαντέρ, βιντεοκλίπ, κινούμενα σχέδια κ.ά.

·       Προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών και πολλές ακόμη κατηγορίες

Επίσης, στο Άρθρο 21: Αναπαραγωγή για διδασκαλία αναφέρεται ότι: «Επιτρέπεται, χωρίς την άδεια του δημιουργού και χωρίς αμοιβή, η αναπαραγωγή άρθρων νομίμως δημοσιευμένων σε εφημερίδα ή σε περιοδικό, σύντομων αποσπασμάτων έργου ή τμημάτων σύντομου έργου ή έργου των εικαστικών τεχνών νομίμως δημοσιευμένου, εφόσον γίνεται αποκλειστικά για τη διδασκαλία ή τις εξετάσεις σε εκπαιδευτικό ίδρυμα, στο μέτρο που δικαιολογείται από τον επιδιωκόμενο σκοπό, είναι σύμφωνη με τα χρηστά ήθη και δεν εμποδίζει την κανονική εκμετάλλευση. Η αναπαραγωγή πρέπει να συνοδεύεται από την ένδειξη της πηγής και των ονομάτων του δημιουργού και του εκδότη, εφόσον τα ονόματα αυτά εμφανίζονται στην πηγή».

 

Σε μια εποχή όμως όπου διαμορφώνεται νέες ανάγκες, η διαχείριση των δεδομένων απαιτεί ιδιαίτερους κανόνες και αποφάσεις. Σε αυτή την κατεύθυνση υπάρχουν τα ανοιχτά δεδομένα, δηλαδή τα δεδομένα που μπορούν ελεύθερα να χρησιμοποιηθούν, να επαναχρησιμοποιηθούν και να αναδιανεμηθούν από οποιονδήποτε – υπό τον όρο να γίνεται αναφορά στους δημιουργούς και να διατίθενται, με τη σειρά τους, υπό τους ίδιους όρους –.

 

Στην κατεύθυνση αυτή στο σχολείο πρέπει να μιλάμε, να εργαζόμαστε και να διαμορφώνουμε στάσεις και πρακτικές που θα σέβονται την πνευματική ιδιοκτησία και τα πνευματικά δικαιώματα.