12122017Τρι
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Διάφορα

Το Υπουργείο Παιδείας μας γύρισε 2,500 χρόνια πίσω!

typesofeclipses

Το Υπουργείο Παιδείας μας γύρισε 2,500 χρόνια πίσω!

Γράφει ο Χρήστος Σωτηρόπουλος

Φέτος τα σχολεία ολόκληρης της χώρας θα είχαν την ευκαιρία να παρατηρήσουν το καταπληκτικό και σπάνιο φαινόμενο μιας μερικής έκλειψης Ηλίου που έπεφτε πολύ βολικά Παρασκευή πρωί στις 10.30 ένα όχι τόσο συχνό φαινόμενο για την Ελλάδα αν αναλογιστεί κανείς ότι μία ολική ηλιακή έκλειψη πάνω από ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό τόπο συμβαίνει μία φορά κάθε 360 χρόνια.

 Αρκετοί καθηγητές άλλωστε ιδίως μαθηματικοί και φυσικοί σχεδίαζαν ηλιακή παρατήρηση με διάφορες ασφαλείς μεθόδους, σχεδόν όλοι οι ερασιτεχνικού σύλλογοι αστρονομίας είχαν κληθεί να κάνουν παρουσιάσεις σε σχολεία και όλοι περιμέναμε με ενθουσιασμό την ημέρα της έκλειψης. Μάταια όμως μιας που το Υπουργείο Παιδείας με μία ανήκουστη και πρωτοφανή απόφαση του απαγόρευσε όχι μόνο τις εκδηλώσεις που είχαν προγραμματιστεί αλλά και την οποιαδήποτε κυκλοφορία των μαθητών κατά την διάρκεια της έκλειψης για την προστασία τους από την τύφλωση! Δείτε το απίστευτο αυτό έγγραφο σε αυτόν τον σύνδεσμο: https://myschool.sch.gr/help/solar_eclipse.pdf

Το τηλέφωνο μου χτυπούσε συνεχώς ιδιαίτερα από εκπαιδευτικούς του Δημοτικού. Μπορούμε να αφήσουμε τα παιδιά να πάνε στην τουαλέτα; Θα πρέπει να κλείσουμε και τις κουρτίνες να μην βλέπουν τον Ήλιο από το παράθυρο; Μπορεί μία έκλειψη να προκαλέσει τύφλωση; Όπως ήταν φυσικό, οι εκδηλώσεις που προγραμματίζαμε ακυρώθηκαν και αυτές.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τι είναι μια ηλιακή έκλειψη;

Μία ολική έκλειψη ηλίου είναι ένα σπάνιο ουράνιο φαινόμενο κατά το οποίο ο δίσκος της σελήνης εφάπτεται εσωτερικά με τον ηλιακό δίσκο κρύβοντας κάθε ίχνος ηλιακού φωτός για μερικά λεπτά. Αυτό συμβαίνει διότι, στον ουράνιο θόλο, τα δύο σώματα φαίνεται πως έχουν το ίδιο ακριβώς μέγεθος. Πρόκειται για μία κοσμική σύμπτωση, αφού ο ήλιος βρίσκεται 400 φορές πιο μακριά από τη σελήνη, αλλά φαίνεται αντίστοιχα και 400 φορές μικρότερος.

Επειδή η τροχιά της γης γύρω από τον ήλιο δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική, και σε συνδυασμό με την επίσης ελλειπτική τροχιά της σελήνης γύρω από τη γη, για τον επίγειο παρατηρητή τα δύο σώματα αλλάζουν συνεχώς μέγεθος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία τριών ειδών εκλείψεων.

Κατά την ολική έκλειψη ηλίου, το μέγεθος της σελήνης είναι τέτοιο ώστε καλύπτει πλήρως τον ηλιακό δίσκο. Ο παρατηρητής βρίσκεται μέσα στη σκιά της σελήνης (στο σχήμα δεξιά, η Γη βρίσκεται στη μαύρη περιοχή). Κατά την δακτυλιοειδή έκλειψη ο κώνος της σκιάς της σελήνης δεν ακουμπάει στην επιφάνεια της Γης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο παρατηρητής να βλέπει ένα ηλιακό δαχτυλίδι γύρω από το σκοτεινό σώμα της σελήνης (μοβ περιοχή). Στη μερική έκλειψη ηλίου ο παρατηρητής βλέπει ένα ποσοστό του ήλιου «φαγωμένο» από τη σελήνη (ανοιχτή μοβ περιοχή).

Και που βρίσκεται ο κίνδυνος τύφλωσης; Στην αμάθεια και την ημιμάθεια που με τόσο ζήλο υπερασπίζετε ένα Υπουργείο Παιδείας. Θεώρησαν ότι τα παιδιά θα ήταν τόσο περίεργα να δουν μια έκλειψη, έστω και μερική που θα τολμούσαν να κοιτάνε τον Ήλιο χωρίς προστασία με αποτέλεσμα να τυφλωθούν. Δοκιμάστε το, βγείτε έξω αν δεν έχει σύννεφα και προσπαθήστε να κοιτάξτε τον Ήλιο. Ναι, ο Ήλιος μπορεί να προκαλέσει βλάβες, αφού μπορεί να κάψει το δέρμα σας φανταστείτε τι μπορεί να κάνει στο οπτικό νεύρο, γι αυτό άλλωστε και να θέλετε ο εγκέφαλος σας υπερισχύει και σας κάνει να κλείσετε τα μάτια σας ή να κατεβάσετε το κεφάλι σας, οπότε και να θέλετε δεν μπορείτε να κοιτάξετε τον Ήλιο παρά για ένα με δύο δευτερόλεπτα. Γιατί για τα παιδιά να είναι διαφορετικό;

Αντί λοιπόν το Υπουργείο να αγκαλιάσει αυτό το φυσικό φαινόμενο, να προετοιμάσει τα σχολεία στέλνοντας οδηγίες σε δασκάλους και μαθητές πώς να δουν με ασφάλεια την έκλειψη τους τρομοκράτησε  λες και βρισκόμασταν στην αρχαιότητα, συνδέοντας την έκλειψη με κακούς οιωνούς, μαγεία και δράκους. Αυτό που με στεναχωρεί ιδιαίτερα είναι ότι κάναμε άλλο ένα βήμα προς την αμάθεια και τον σκοταδισμό με παντιέρα μας την τρομολαγνία των αστρολόγων, αυτών των τσαρλατάνων που αντιμετωπίζουν μία έκλειψη ως την πηγή του κακού από θεούς και δαίμονες.

Επτά χιλιάδες χιλιόμετρα πιο νοτιο-ανατολικά, στην μακρινή Τανζανία χιλιάδες παιδιά είχαν την ευκαιρία να βιώσουν μια ολική ηλιακή έκλειψη. Μετά από αίτημα της κυβέρνησης της Γκάνα ενεργοποιήθηκε ο οργανισμός, Αστρονόμοι Χωρίς Σύνορα (www.astronomerswithoutborders.com) στον οποίο η Ελλάδα είναι μέλος με εθνικό συντονιστή τον Σύλλογο Φίλων Αστρονομίας Κρήτης όπου συγκεντρώθηκαν χρήματα και αγοράστηκαν ειδικά γυαλιά παρατήρησης του Ήλιου για τα παιδιά όχι μόνο της Γκάνα αλλά όλων των περιοχών που κάλυψε η ηλιακή έκλειψη πάνω από την αφρικανική ήπειρο. Απεσταλμένοι του οργανισμού μαζί με τους τοπικούς δασκάλους μίλησαν στα παιδιά για το φαινόμενο της έκλειψης τα οποία ήταν πάρα πολύ ενθουσιασμένα. Στην Ελλάδα δεν άφηναν οι δάσκαλοι τα παιδάκια να πάνε στην τουαλέτα μην και κατά λάθος τυφλωθούν. Συγκρίνετε τις δύο αυτές εικόνες και βγάλτε τα συμπεράσματα σας.

Ένα είναι σίγουρο. Στην Γκάνα κανέναν δεν θα μπορέσει να κοροϊδέψει αυτά τα παιδιά, να τα πείσει ότι ο Αλλάχ είναι οργισμένος μαζί τους και γι αυτό έκανε τον Ήλιο να σκοτεινιάσει ή το φεγγάρι να χαθεί (όπως έγινε στην Νιγηρία το 2001 http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1110791.stm) . Η επιστήμη κέρδισε μία μεγάλη μάχη ενάντια στην δεισιδαιμονία και την αμάθεια. Στην Ελλάδα καταργήσαμε το μάθημα της Αστρονομίας, το θεωρήσαμε μία περιττή πολυτέλεια. Μπορούμε κάλλιστα να εναποθέσουμε την εξήγηση των αστρονομικών φαινομένων και του μαθήματος στα χέρια των τηλεοπτικών αστρολόγων που είναι ειδικοί στην εξήγηση τους και που μας εξηγούν ότι επειδή μια έκλειψη μας απορροφά την ενέργεια καλό θα είναι να ξεκουραστούμε λίγο παραπάνω.

 

Διαβάστε επίσης:
Μύθοι και δεισιδαιμονίες για τις εκλείψεις ηλίου
http://mythagogia.blogspot.gr/2015/03/blog-post_22.html

Πώς να προβάλετε με ασφάλεια τον Ήλιο και να δείτε μια ηλιακή έκλειψη http://www.timeanddate.com/eclipse/make-pinhole-projector.html?hc_location=ufi