12172017Κυρ
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Φύλλο 105 - Οκτώβριος 2011

Πορεία

Ως συνήθως σβουρίζουν στο μυαλό μου έννοιες, επικαιρότητα, ιστορία, ιστορίες, η ανάγκη να τα παντρέψω, να τα χωρίσω...


Θα Κάτσω Σπίτι

diadilosi_allileggyis_apo_ti_synomospondia_ergazomenon_525834_bΚουτσαίνω σέρνοντας τη μολυβένια μπάλα του ΔΝΤ που μου κρεμάσανε με αλυσίδα στο πόδι.

Για να αποκαταστήσουμε λίγο την Ιστορία πρέπει να θυμίσω τις προειδοποιήσεις της Αριστεράς σε σχέση με το ΔΝΤ δυόμισι δεκαετίες πριν. Χλευαζόταν τότε η Αριστερά γιατί αυτά δεν αφορούσαν την Ελλάδα και τι δουλειά έχομε να ανακατευόμαστε...

Διάγνωση: Χρόνια έκθεση σε διαφθορά

Έγραφα δυο τεύχη πριν για μια εντυπωσιακή μελέτη που αναδεικνύει τα προβλήματα από πολυετή έκθεση σε μικρά επίπεδα δηλητηρίων (κυρίως αγροχημικών). Η μελέτη δείχνει ότι οι επιπτώσεις είναι έντονες, επικίνδυνες και απρόβλεπτες σε δύο επίπεδα.

Περπατούσα στο δάσος όταν ο λύκος δεν ήταν εκεί

Στο εξωτικό Εκουαδόρ (Ισημερινός) τελειώνει τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές μια δίκη που κρατά χρόνια. Κατηγορούμενος είναι η εταιρεία πετρελαιοειδών Chevron (πρώην Texaco). Η κατηγορία: απόρριψη τεράστιων ποσοτήτων τοξικών αποβλήτων χύμα στο τροπικό δάσος. Οι κάτοικοι, τα ζώα, τα φυτά, ψιλά γράμματα. Αυτά είναι μόνο για τα ντοκιμαντέρ.

Οι μωρές παρθένες και η Βία

Τόσο οι εμπνευστές όσο και οι εφαρμοστές των μέτρων για την κρίση ομολογούν ότι καμία αποτελεσματικότητα δεν θα έχουν για το θεμελιώδες πρόβλημα της οικονομίας, το χρέος.

Φύλλο 92 - Ιούλιος / Αύγουστος 2010

Το μαχαίρι και το πεπόνι

Λένε τα γκάλοπ πάντα την αλήθεια; Αναρωτιέμαι και γω όπως σίγουρα θα έχουν αναρωτηθεί πολλοί. Αν έλεγαν ψέματα όμως δεν θα έκλειναν τα μαγαζιά τους; Ασφαλώς. Έτσι έχω καταλήξει ότι λένε μεν αλήθεια αλλά την αλήθεια όπως αυτή βγαίνει από τη συγκεκριμένη διατύπωση της ερώτησης.

Φύλλο 91 - Ιούνιος 2010

«…το χτύπο μόνο της καρδιάς που μας βαφτίζει ανθρώπους» Διονύσης Σαββόπουλος

Με ζορίζει το μυαλό.

Τι να γράψω που δεν έχει γραφεί. Ποιος λόγος, πια ιδέα είναι αυτά που θα έχουν από μόνα τους αξία – ανεξαρτήτως από ποιος και γιατί τα έχει εκφέρει.

Θέλει βόμβες η ελευθερία (της αγοράς).

Αυτά περί αρετής και τόλμης ξεχάστε τα.

Η (μη;) αναμενόμενη φριχτή στριγκλιά του πολέμου ακούστηκε ξανά στη γειτονιά μας. Ο καλός (και βραβευμένος με Νόμπελ ειρήνης να μην ξεχνάμε) Ομπάμιας βγήκε με τα ευρωπαϊκά τσιράκια του να φέρει δικαιοσύνη και ελευθερία στη Λιβύη με το μόνο τρόπο που ξέρει: τις (οπωσδήποτε έξυπνες)βόμβες.

Φύλλο 90 - Μάιος 2010

Αυτοί τη δουλειά τους και μεις τη δική μας

Ζούμε σε ζόρικες εποχές. Ότι δεν κατάφερε η αστική τάξη με το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και στη συνέχεια με τον ψυχρό πόλεμο προσπαθεί τώρα με έναν οικονομικό πόλεμο. Ο στόχος είναι πάντα ο ίδιος: η παγκόσμια κυριαρχία.

Πιθηκισμού επίρρωση

Δεν είχα προλάβει να στείλω το προηγούμενο άρθρο για τον πιθηκισμό και ήρθε ένα απίστευτο παράδειγμα προς επιβεβαίωση. Ο Υπουργός Επικρατείας Παμπούκης γνωρίζοντας καλά την λιγούρα μας για τα γυαλιστερά δήλωσε για την επικείμενη επένδυση των Αράβων στο Ελληνικό: Επιτέλους θα αποκτήσει και η Ελλάδα το δικό της Central Park.

Φύλλο 89 - Απρίλιος 2010

Το ΔΝΤ και η χολέρα

Μια γενιά πριν η θέση των υπευθύνων δημόσιας υγείας ήταν ότι οι λοιμώδεις νόσοι είχαν νικηθεί. Οι φοιτητές ιατρικής αποθαρρύνονταν από την ειδίκευση σε λοιμώδεις ασθένειες αφού ήταν ένα πεδίο χωρίς μέλλον.

Οι Φοίνικες και η Ντροπή

Με απασχολεί συχνά η απαξίωση απλών στοιχείων του περιβάλλοντός μας. Απαξίωση που προέρχεται κυρίως από άγνοια αλλά και από πιθηκισμό.

Φύλλο 88 - Μάρτιος 2010

Ημέρες 1984

Θέλω να καταθέσω μια πρόταση. Να εξαιρεθούν από τα μέτρα λιτότητας οι δημοσιογράφοι. Αυτές τις μέρες ιδρώνουν να βγάλουν το ψωμί τους. Κάθε μέρα ανακοινώνουν κρίσιμες συναντήσεις. Κάθε μέρα ανακοινώνουν νέα μέτρα. Κάθε μέρα να λένε “θυσίες, θυσίες, χανόμαστε” απευθυνόμενοι στους μισθωτούς. Και κάθε μέρα πρέπει να τα ξαναζεστάνουν και να τα σερβίρουν με διαφορετικό τρόπο, γιατί και χοίρος να είναι κανείς το ίδιο φαΐ το βαριέται κάθε μέρα.

Ακούστε πρωτότυπο τρόπο να πέσει η αύξηση στα καύσιμα στα μαλακά: “Εδώ δίπλα είναι ένα πρατήριο με την πιο φτηνή βενζίνη στην Αθήνα, μόνο 1,38!! Μα πως είναι δυνατό να δίνει τόσο φτηνά τη βενζίνη; Α! Εδώ στην Αθήνα λειτουργεί ο ανταγωνισμός.” Τι τέχνη! Τι εφεύρημα για να ξεχάσομε ότι μόλις λίγους μήνες πριν η τιμή του λίτρου είχε μηδενικό από μπροστά. Ειρήσθω εν παρόδω, τι έγινε με κείνο το πρόστιμο στις πετρελαϊκές εταιρείες για τις συνεννοήσεις που έκαναν κάτω από το τραπέζι για τις τιμές; (εναρμονισμένη πρακτική στη νεογλώσσα). Καμιά εκατοστή εκατομμύρια ήταν. Τα εισέπραξε ποτέ το κράτος; Αν και θα μου πεις έχουν πολύ δουλειά να παγώσουν τις συντάξεις.

Επιστρέφοντας στους δημοσιογράφους (αν και λόγω της δραματικής τους ερμηνείας στο ξεφούρνισμα τόσων ψεμάτων θα τους άξιζε και ο τίτλος του ηθοποιού) πραγματικά υποκλίνομαι. Άξιος ο μισθός τους. Το επιχείρημα π.χ. ότι τα ίδια χρυσά αγόρια που με τις πολιτικές τους έφεραν την παγκόσμια ύφεση, τώρα έρχονται ως τιμητές των πάντων είναι δύσκολο να το κάνεις γαργάρα. Αυτοί ουδέν πρόβλημα. Το τοκογλυφικό επιτόκιο που μας δανείζουν (περίπου 6,5%) το βρίσκουν “βαρύ αλλά δικαιολογημένο”. Θέλει γιγάντιο υποκριτικό ταλέντο (ή τόνους σκέτης υποκρισίας) για να το εκφωνείς αυτό κοιτώντας με θλιμμένο βλέμμα το φακό.

Δεν αναρωτιούνται καν “γιατί δεν τα ζητάει από τους πολίτες”; Ποιος πολίτης παίρνει σήμερα από τις τράπεζες 6,5%; Εγώ πάντως ευχαρίστως θα δάνειζα τις μικρές μου οικονομίες στο κράτος αν μου έδινε ακόμη και 3% αντί του 0,7% που μου δίνουν σήμερα οι νόμιμοι τοκογλύφοι.

Και μια και μιλήσαμε για εναρμονισμένες πρακτικές δεν σας κάνει εντύπωση ότι όλοι οι δημοσιογράφοι λένε εδώ και τρεις μήνες τα ίδια (με λίγο αλατοπίπερο Πασοκ-ΝΔ ανάλογα με το χρώμα του καθενός); Κανένας δεν σκέφτηκε να ρωτήσει γιατί στην Ιρλανδία που εφάρμοσαν τα ίδια νεοφιλελεύθερα μέτρα πάνε από το κακό στο χειρότερο; Κανείς δεν σκέφτηκε έστω ρητορικά να ρωτήσει, αφού οι Κινέζοι μας δανείζουν στη μισή τιμή, γιατί δεν παίρνουμε δάνειο από εκεί αφού ζούμε σε καπιταλισμό και ισχύει ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης; Κανείς από τους πολυξευρότατους αναλυτές δεν έχει κάποια συγκεκριμένη τόση δα προτασούλα να πει για τους μεγαλοεπιχειρηματίες και τους εφοπλιστές με δηλώσεις των 10 και 15 χιλιάδων ευρώ. Όλοι κλείνουν τα λαύρα λογύδρια για τους μισθωτούς που τους πληρώνουν οι αγνοί επιχειρηματίες και με ένα ευχολόγιο “να μπουν κάποιοι επιτέλους φυλακή” ή κάποια παραλπίπα για τεκμήρια πολυτελείας. Τουλάχιστον είναι ανακουφιστικό ότι κάηκε πια η παλιά προσφιλής τους φράση με μαχαίρια, αίματα, κόκκαλα κ.α. αιμοσταγή.

Έχω γράψει ότι απεχθάνομαι τις γενικεύσεις. Προφανώς λοιπόν και εδώ δεν εννοώ όλους τους δημοσιογράφους. Ξέρετε και ξέρουν ποιους αφορά. Η ομοιότητά τους με την κατάσταση που περιέγραψε ο Όργουελ είναι τόσο απεχθής όσο και τρομακτική.

Και ένα τελευταίο. Αμέσως μετά την 11η του Σεπτέμβρη υπήρξε ένα πολύ σύντομο, φωτεινό διάλειμμα ειλικρίνειας. Πολιτικοί και δημοσιογράφοι διαισθάνθηκαν από ένστικτο το τι κρυβόταν από πίσω. Ο μέγας φόβος που γέννησε η έκρηξη τίναξε συσσωρευμένη υποκρισία ετών. Σε απροσδόκητη σύμπνοια όλοι μαζί άρχισαν να μιλούν για την ανάγκη δίκαιης αναδιανομής του πλούτου.

Σήμερα φαντάζομαι ότι γυρνάνε και κοιτάνε αυτές τις μέρες πίσω από το θαμπόγυαλο την νέας υποκρισίας που επανασυσσωρεύθηκε ταχύτατα λέγοντας «μα τι σαχλαμάρες έλεγα». Και επιστρέφουν στο πλέξιμο ύμνων για τους χρυσούς κηφήνες που οδήγησαν τον πλανήτη στη διαβόητη κρίση και που προτείνουν ως λύση την αναδιανομή του πλούτου αλλά από την ανάποδη: οι πλούσιοι πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι.

Σύγχρονες Μαρίες Αντουανέτες με βαριά διπλώματα ξέρουν πολύ καλά τι λένε. Υπερασπίζονται τα συμφέροντά τους και το βασικό επιχείρημά τους το οποίο πλαισιώνουν με τίτλους από σπουδαία πανεπιστήμια είναι «ακαταμάχητο»: Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Δεν υπάρχει άραγε;

 

Φύλλο 97 - Ιανουάριος 2011

Σβούροι και σβουράκια μου

Κατά το αγρίμια κι αγριμάκια μου, αυτό θα είναι το καινούργιο ριζίτικο που θα συνθέσει η σύγχρονη Κρήτη.

Φύλλο 87 - Φεβρουάριος 2010

Δομημένα βρωμόλογα

Μετά από διαμάχες με αυξομειούμενη ένταση που κράτησαν πάνω από 20 αιώνες και με ιδιαίτερη ένταση από τα τέλη του 19ου μέχρι το 1977 καθιερώθηκε ως επίσημη γλώσσα της Ελλάδας η δημοτική. Το ίδιο το σύνταγμα «δημοτικοποιήθηκε» μόλις το 1986.

Φύλλο 96 - Δεκέμβριος 2010

Η κρίση και η ευκαιρία

Είναι η έκφραση της εποχής: ας κάνομε την κρίση ευκαιρία. Περιέργως, όσοι κάνουν αυτήν τη διαπίστωση έχουν το ίδιο φάρμακο: ας ξαναγίνουμε επιτέλους φτωχοί πλην τίμιοι εμβαπτισμένοι στη κολυμπήθρα του μνημονίου...

Φύλλο 85 - Δεκέμβριος 2009

Σεξ – (χωρίς ψέματα και βιντεοταινίες)

Γιατί πρέπει να μιλήσει κάποιος για το σεξ; Μάλλον είναι δυο διαφορετικές ερωτήσεις. Γιατί να μιλήσει κάποιος για το σεξ; Πρέπει να μιλήσει κάποιος για το σεξ;

Μάλλον η πρώτη ερώτηση είναι πιο εύκολη. Αν δούμε την κοινωνία μας από απόσταση, θα δούμε ότι τριγυρίζομε γύρω από το θέμα σαν τη ψυχάρα γύρω από τη λάμπα. Όχι, η μεταφορά είναι λάθος. Το πέταγμα της ψυχάρας είναι πολύ προφανές. Η ενασχόληση της κοινωνίας με το σεξ όχι. Μοιάζει (αν και πάλι η μεταφορά είναι φτωχή) με το νερό. Έχουμε συνέχεια την ανάγκη να πιούμε, βρεχόμαστε από τη βροχή, πλενόμαστε, μας πιάνει η υγρασία.

 

Ας ξεκινήσομε από τα βασικά. Το σεξ, με την έννοια της αναπαραγωγής είναι ο σκοπός της ζωής, αν πρέπει να ορίσομε ότι η ζωή έχει κάποιο σκοπό. Σύμφωνα με τις παλιές θρησκείες, το σεξ ήταν και η απαρχή της ζωής. Κάθε κοσμογονική θεωρία πριν από τις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες (αν και δεν είμαι ειδικός στο θέμα και διατηρώ κάποιες επιφυλάξεις) περιέγραφε την αρχή του κόσμου με μια σεξουαλική πράξη. Κάθε θρησκεία, ακόμη και οι μονοθεϊστικές (μάλλον, ειδικά αυτές) είχαν ισχυρές απόψεις πάνω στο θέμα.

Τόσο ισχυρές μάλιστα είναι οι απόψεις των μονοθεϊστικών θρησκειών και για τόσο καιρό κυρίαρχες ώστε το σεξ να είναι ένα από τα πιο απόρθητα ταμπού.

 

Σκορπίζω σκέψεις. Το σεξ είναι δημοκρατικό. Δεν λογαριάζει χρώμα, χρήμα, ηλικία, αριθμό, φύλο, ώρα, τόπο, κατάσταση. Άναρχο και αντεξουσιαστικό (αν και εξουσία το ίδιο - για να μη χρησιμοποιήσω άλλο παράδειγμα σκεφτείτε ποια είναι η πρώτη βρισιά που σας έρχεται στο μυαλό). Δεν είναι περίεργο συνεπώς ότι όλοι οι ελευθεριακοί διανοητές υπερτόνιζαν την αξία της σεξουαλικότητας.

 

Η ανάγκη της εξουσίας να περιορίσει αυτή την, ασεβή προς τις ιεραρχίες, ελευθεριότητα, βρήκε ιδανικό εκφραστή στη θρησκεία. Το μεγαλύτερο μέρος του «ηθικού» οικοδομήματος της κοινωνίας μας στηρίζεται στην ενοχοποίηση του σεξ. Είναι αμαρτωλό, βρώμικο, πρόστυχο, σιχαμένο και επικίνδυνο. Επιτρέπεται μόνο στο γαμήλιο κρεβάτι και με μόνο σκοπό την τεκνοποίηση.

 

Εν τω μεταξύ κανείς δεν βλέπει το εμπόριο που στηρίζεται πάνω σε αυτή την απαγόρευση. Όχι αναγνώστη μου δεν μιλώ για το πορνό (αν και σίγουρα κατέχει μεγάλο μερίδιο). Μιλώ για το κάθε προϊόν που χρησιμοποιεί το σεξ για την προώθησή του. Περιοδικά, αυτοκίνητα, τράπεζες, τσιγάρα, τηλεοπτικές εκπομπές, παπούτσια, κινητά, ποτά, ρούχα, μουσική... Να το πω αλλιώς: τι ποσοστό διαφημίσεων δεν έχει ένα γυμνό (ή περίπου) άνθρωπο ή δεν υπαινίσσεται κάποιας μορφή σεξουαλική σχέση;

 

Κόκκινο Χ στις εκπομπές που ένα ζευγάρι κάνει έρωτα. Ταινίες με βίαιους φόνους, εκπομπές με ξέκωλα που αγωνίζονται να δείξουν ότι μπορούν, για να μας πείσουν για το lifestyle ως καθολική αξία, το εμπόριο της αξιοπρέπειας, χαλβαδέλλες και ξεκατινιάσματα, αυτά ασφαλώς επιτρέπονται (για να μην πω επιβάλλονται) σε όλες τις ηλικίες. Εκκλησία και κοινωνία ψέλνουν μαζί «της υποκρισίας το ανάγνωσμα, πρόσχωμεν...»

 

Το βάρος του φορτίου ψεμάτων και ενοχής που κουβαλάμε από μωρά, μας οδηγεί σε μια ισορροπία του τρόμου σε ότι έχει να κάνει με το σεξ. Εδώ βέβαια μπαίνω στα χωράφια του μπάρμπα Φρόυντ με σοβαρή πιθανότητα να σταβοπατάω οπότε ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη. Στα μάτια μου όμως είναι φανερή αυτή η ισορροπία μεταξύ χρήσης και απόλαυσης. Από τη μια μεριά η χρήση έχει να κάνει με την ικανοποίηση του εγώ με όλες της τις προεκτάσεις, ως και τη διαμόρφωση σχέσεων εξουσίας. Από την άλλη είναι η απόλαυση της ανώτατης μορφής επικοινωνίας όπως εύστοχα διατύπωσε ο φίλος μου ο Στιμ.

 

Αν όντως θεωρήσομε το σεξ ως ανώτατη μορφή επικοινωνίας, πόσο ξεδιάντροπες φαντάζουν οι διαφημίσεις κινητών που κλίνουν την «επικοινωνία» σε όλες τις πτώσεις και με όλα τα επίθετα; Πόσο γελοίοι οι επικοινωνιολόγοι;

 

Πρέπει συνεπώς να μιλήσουμε για το σεξ είναι η καταφατική απάντηση στη δεύτερη ερώτηση. Για να αλλάξει η ισορροπία που περιέγραψα προς όφελος της απόλαυσης σε βάρος της χρήσης. Για να αποτινάξομε το βάρος των ψεμάτων και της υποκρισίας του οποίου θελημένα ή αθέλητα γινόμαστε φορείς αναπαραγωγής. Δύσκολα πράγματα. Αλλά και το πιο μακρύ ταξίδι ξεκινά με ένα βήμα.

 

 

 

 

 

Scott και Amundsen

Οι εξερευνήσεις του ανθρώπου, από τη σταδιακή ανακάλυψη του πλανήτη μας μέχρι τις σύγχρονες βουτιές στα βάθη των θαλασσών και τα άλματα στο διάστημα ανέκαθεν ασκούσαν γοητεία. Ακόμη και σήμερα η πρώτη ίσως τέτοια παρουσίαση από τον Ηρόδοτο διατηρεί ατόφια αυτή τη γοητεία. Η δίψα μας για αυτές τις αφηγήσεις δίνει τροφή στη σύγχρονη βιομηχανία των ντοκυμαντέρ. Λίγες όμως είναι οι φορές που οι παρουσιάσεις αυτές φτάνουν στο βάθος των πραγμάτων. Η ίδια η αφήγηση είναι που μας χορταίνει και μένομε σε αυτή.

 

Το θέμα μου όμως δεν είναι αυτό. Εδώ θέλω να πω για μια από τις πιο εντυπωσιακές τέτοιες αφηγήσεις που κουβαλά, για όποιον θέλει να το δει, ένα ζουμερό επιμύθιο. Ίσως το πιο εντυπωσιακό απ’ όλα, είναι ότι ενώ κάθε τέτοια ιστορία έχει ένα αντίστοιχο επιμύθιο, εμείς, ακόμη κι αν το βάλουν μπρος στη μύτη μας, (κάνουμε πως) δεν το βλέπομε. Μα αυτά είναι άλλου παπά ευαγγέλια. Πίσω στην ιστορία μας.

 

Περίπου εκατό χρόνια πριν ο πιο εντυπωσιακός προορισμός ήταν ο Νότιος Πόλος στην Ανταρκτική. Απρόσιτος, απάτητος, επικίνδυνος, ξέραμε που είναι και πως να τον φτάσομε, αλλά κανείς δεν το είχε τολμήσει στην πράξη. Το αποφάσισαν, σχεδόν ταυτόχρονα, δυο άνθρωποι. Ο Robert Falcon Scott και ο Roald Amundsen. Ο πρώτος αξιωματικός καριέρας της (παντοδύναμης τότε) Βρετανικής Αυτοκρατορίας και διψασμένος για ευκαιρίες ανάδειξης. Η διαδρομή του ως αξιωματικού είναι καταγεγραμμένη με λεπτομέρεια συνθέτοντας ένα πολύ πιο ογκώδες βιογραφικό από αυτό του Amundsen. Το κίνητρό του εμφανίζεται να είναι η κοινωνική και οικονομική εξέλιξη. Η επιλογή της εξερεύνησης της Ανταρκτικής παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα αυτού του κινήτρου.

 

Ο Amundsen είχε ως αποκλειστική απασχόληση τις εξερευνήσεις στις πολικές περιοχές. Ξεκίνησε σπουδάζοντας ιατρική κάτω από την πίεση της μητέρας του. Με το θάνατό της, εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο και μπάρκαρε. Πήρε μέρος στην πρώτη του αποστολή σε ηλικία 25 ετών με μια Βελγική αποστολή εξερεύνησης της Ανταρκτικής. Ακολούθησαν πολλές ακόμη με σημαντικότερη τη θαλάσσια διάσχιση του βορειοδυτικού περάσματος του Καναδά από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό Ωκεανό μια περιπέτεια που διήρκεσε δύο χρόνια. Τα δυο χρόνια αυτά όμως αποδείχθηκαν καθοριστικά για την έκβαση της αποστολής στην Ανταρκτική. Ο Amundsen συγχρωτίστηκε με ιθαγενείς Εσκιμώους της φυλής Netsilik. Από αυτούς έμαθε τα της διαβίωσης στο χιόνι. Τι ρούχα, τι εργαλεία, τι υλικά χρησιμοποιούσαν και πως, καθώς και όλα τα μυστικά της χρήσης των σκύλων εργασίας για έλκηθρα. Γνώσεις και εμπειρίες χιλιάδων χρόνων που προστέθηκαν σε αυτές που ο ίδιος είχε αποκτήσει από τις εξερευνήσεις σε παγωμένες περιοχές.

 

Και οι δυο αποστολές ξεκίνησαν τον Ιούνη του 1910 για να φτάσουν το Γενάρη του 1911 στην Ανταρκτική. Εκεί ξεκίνησαν προετοιμασίες μέχρι την επόμενη άνοιξη (Οκτώβρης – Νοέμβρης 1911) για το τελικό ταξίδι στον πόλο.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι τα σημεία εκκίνησης των δυο αποστολών ήταν διαφορετικά. Το σημείο εκκίνησης του Scott απείχε περισσότερο από τον πόλο κατά 100 περίπου χιλιόμετρα, αλλά επιλέξει ως διαδρομή μια που είχε ήδη κατά μεγάλο μέρος χαρτογραφηθεί από προηγούμενες αποστολές. Ο Amundsen είχε επιλέξει μια συντομότερη μεν, αχαρτογράφητη όμως διαδρομή.

 

Ο Amundsen ξεκίνησε στις 20 Οκτώβρη 1911, έφτασε στο νότιο πόλο στις 14 Δεκέμβρη και επέστρεψε στη βάση του στις 25 Γενάρη του 1912.

Ο Scott ξεκίνησε την πρώτη Νοέμβρη 1991, έφτασε στο νότιο πόλο την 17 Γενάρη του 1912 (34 μέρες μετά τον Amundsen) και δεν επέστρεψε ποτέ... Υπολογίζεται ότι τα τελευταία τρία μέλη της πενταμελούς τελικής του ομάδας (μεταξύ των οποίων και ο ίδιος) πέθαναν στις 29 Μάρτη του 1912.

 

Έχουν γραφεί πολλά για τη σύγκριση των δυο αποστολών και τις αιτίες επιτυχίας ή αποτυχίας κάθε ομάδας. Εγώ ξεχωρίζω τρεις:

 

  1. Ρούχα. Ο Scott αγόρασε τα καλύτερα ρούχα που παρήγαγε η Αγγλική αυτοκρατορία. Ο Amundsen χρησιμοποίησε γούνες και προστατευτικά των ματιών για το χιόνι κατά τα πρότυπα των Εσκιμώων.
  2. Τροφή και σταθμοί. Ο Scott δημιούργησε λίγους σταθμούς και υπολόγισε την τροφή με μεγάλη ακρίβεια μη επιτρέποντας καμία παρέκκλιση από το πρόγραμμά του. Ο Amundsen δημιούργησε πυκνότερο δίκτυο σταθμών και άφησε περιθώριο περίσσειας τροφών για απρόβλεπτες περιπτώσεις.
  3. Μεταφορικά μέσα. Ο Scott σχεδίασε την αποστολή με ένα συνδυασμό μέσων: μηχανοκίνητα έλκηθρα, άλογα, σκύλους και ανθρώπους. Ο Amundsen προέβλεψε αποκλειστικά τη χρήση σκύλων όπως οι Εσκιμώοι και ανθρώπων με σκι.

 

Με τα δικά μου μάτια: Ο Scott σχεδίασε ως εκπρόσωπος της ισχυρότερης τότε δύναμης στον κόσμο. Είχε εμπιστοσύνη στα υλικά και την τεχνολογία της εποχής του ως τα ανώτερα δυνατά. Εμπιστοσύνη που τον οδήγησε στην αλαζονική δημιουργία λίγων σταθμών με ακριβείς ποσότητες τροφής. Ο  Scott με λίγα λόγια είναι το πρότυπο του ανθρώπου κυρίαρχου στη φύση.

Ο Amundsen από την άλλη μελέτησε και έμαθε από τους γνώστες. Υποκλίθηκε και σεβάστηκε το μεγαλείο της φύσης. Υπέταξε τη φιλοδοξία του στη δίψα του για να μάθει. Να τον πούμε το πρότυπο του ανθρώπου που η περιέργεια (και όχι η αλαζονεία) τον ξεχωρίζει από τα ζώα. Του ανθρώπου που είναι μέρος και όχι αφέντης της φύσης.

 

Έχω τον πειρασμό να τεντώσω (αυθαίρετα) και άλλο τη μεταφορά μου. Ο Scott είναι οι αμερικανοί στο Ιράκ. Είναι το παγοδρόμιο στην έρημο του Ντουμπάι. Τα αλυσοπρίονα στα τροπικά δάση. Ο Amundsen είναι ο σπουδαγμένος μουσικός που σκύβει άναυδος πάνω από το λυράρη σε ένα νησιώτικο πανηγύρι. Είναι ο μηχανικός που θαυμάζει το κούμο του βοσκού. Είναι ο άνθρωπος που υποκλίνεται στην απειροσύνη του ουρανού αλλά δεν υποτιμά και το μεγαλείο του ανθρώπινου νου που το χωρά.

 

Μην ψαρώνεις λοιπόν καλέ μου αναγνώστη που η σύγχρονη κοινωνία θέτει ως πρότυπα και επιβραβεύει τους Scott. Θα επιβιώσουν οι Amundsen.