Το 12ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης – Εικόνες του 21ου αιώνα, απλώνεται και φέτος σε όλη την Ελλάδα με τη συνεργασία των τοπικών αρχών και τη στήριξη των πολιτιστικών οργανώσεων και των πανεπιστημίων.

Συνεχίζονται οι δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος cine-μαθήματα 2009-2010.

Στιγμές από τα 2 πρώτα εργαστήρια…

ενημερωθείτε για την πορεία της δράσης πατώντας εδώ

ενημερωθείτε  για την πορεία της δράσης εδώ

Πριν λίγους μήνες είδα για πρώτη φορά στον κινηματογράφο ΤΡΙΑΝΟΝ  το συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη, «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε» βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Νίκου και της Αργυρώς Κοκοβλή, με αφορμή μια ιδέα του Ματθαίου Φραντζεσκάκη.

Εντυπωσιασμένη από τη δύναμη της ταινίας, αλλά  και το μεγαλείο των πρωταγωνιστών, το είδα (για δεύτερη φορά) χθες στον κινηματογράφο ΕΛΛΗ. Και στις δύο προβολές ο κόσμος είχε γεμίσει ασφυκτικά τους κινηματογράφους και χειροκρότησε θερμά, με συγκίνηση και διάρκεια στο τέλος την ταινία και ιδιαίτερα τον σκηνοθέτη και κάποιους από τους συντελεστές που ήταν παρόντες στην προβολή.

Μια ταινία για  μια ομάδα από τους ηττημένους του εμφυλίου πολέμου 1946-1949, που έδρασε στην Κρήτη.

Όμως, κάθε άλλο παρά ηττημένοι δείχνουν οι πρωταγωνιστές της ταινίας: απλοί καθημερινοί άνθρωποι με σεμνότητα και γλυκύτητα , με λεβεντιά και αποφασιστικότητα, πολύ μακριά ωστόσο από το πρότυπο του ήρωα, έτσι όπως το φανταζόμαστε οι περισσότεροι.

Ήταν  όμως οι ηττημένοι, και δεν πρέπει ποτέ να το ξεχάσουμε αυτό, κάνοντας απλοποιητικούς εκ των υστέρων παραλληλισμούς και μετρώντας μόνο τους νεκρούς  των μαχών και των συγκρούσεων ως τα μόνα θύματα.

Ήταν ηττημένοι, καταρχήν,  ως αποτέλεσμα μιας εμφύλιας σύγκρουσης και, ως συνέπεια αυτού, δεν είχαν καμία εξουσία.

Ήταν οι ηττημένοι γιατί κρύβονταν επί χρόνια, την ώρα που οι νικητές κέρδιζαν στην κοινωνία θέσεις, τίτλους, χρήματα, περιουσία.

Ήταν οι ηττημένοι γιατί αναγκάστηκαν να φύγουν τελικά  από την πατρίδα τους για να γλιτώσουν από τις διώξεις και τον θάνατο.

Ήταν οι ηττημένοι γιατί στερήθηκαν για χρόνια, πολλά από αυτά που οι νικητές είχαν στην καθημερινότητά τους: ένα σπίτι, μια οικογένεια, μια φυσιολογική ζωή.

Αλλά…

Ήταν ταυτόχρονα οι αδιαμφισβήτητοι ηθικοί νικητές. Κι αυτό ήταν κάτι που τους αναγνώριζαν ακόμα και οι αντίπαλοι.

Η ταινία  συγκλονίζει με την απλότητα , την αλήθεια , το μεγαλείο των πρωταγωνιστών της.

Πράγματα που φαίνονται σε μας βουνό σήμερα, αποτελούσαν την καθημερινότητα ενός μακροχρόνιου αγώνα που τον κινούσε «η πίστη για μια άλλη κοινωνία», όπως λέει χαρακτηριστικά η Αργυρώ Κοκοβλή σε ένα σημείο και όχι τα πάθη!

Αποφάσεις που δύσκολα λαμβάνονται  σήμερα στην καθημερινότητα, ήταν μια καθημερινή κατάσταση εκείνα τα πέτρινα χρόνια. Αποφάσεις όχι εύκολες, αποφάσεις ζωής. Διλήμματα  προσωπικά, ηθικά, πολιτικά, κοινωνικά, στρατηγικά που λύνονταν αναγκαστικά γρήγορα, με λυδία λίθο το κατά πόσο συμβάλλουν στον αγώνα για κοινωνική αλλαγή.

Κι όπως  βγαίνει απο τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της: δεν υπήρχε άλλος δρόμος! Κι αυτόν τον μοναδικό δρόμο ακολούθησαν τότε.

Ίσως κάποιος να θεωρήσει ότι υπήρχε ένα αδιέξοδο και η επιλογή ήταν αναγκαστική. Δεν μιλά όμως για κάτι τέτοιο η ταινία. Δεν υπήρχε αδιέξοδο!  Υπήρχε μπροστά τους ο δρόμος του αγώνα. Κι αυτός ήταν ο μοναδικός δρόμος που μπορούσε να ακολουθήσει κάποιος, ο οποίος  αγαπούσε και σεβόταν τη ζωή και ονειρευόταν μια άλλη κοινωνία. Ο δρόμος της  ανυποταξίας. Χωρίς  συμβιβασμό. Χωρίς όμως να το κάνει και σπουδαίο θέμα! Με υπομονή, επιμονή και συνέπεια. Με ανεκτικότητα  και  κατανόηση, όμως, και για όσους δεν μπόρεσαν να τον ακολουθήσουν.

Αυτό που δείχνει η ταινία είναι ότι υπήρξαν κάποιοι άνθρωποι που επέλεξαν και  ακολούθησαν τον δρόμο του αγώνα. Και, ακόμα και αν δεν νίκησαν, φαίνεται ότι νιώθουν νικητές της ζωής. Γι’ αυτό και περπατούν στα γηρατειά τους με  περηφάνια. Και, όπως είπε και ένας θεατής χθες στον κινηματογράφο  ΕΛΛΗ, αποτελούν, τελικά ,πρότυπα για τις νέες γενιές, πρότυπα αγωνιστικότητας, μη παραίτησης, ηθικής στάσης, λεβεντιάς, ανθρωπιάς.

Δεν υπάρχει άλλος δρόμος για όσους  θέλουν έναν άλλο κόσμο!

Βίκυ Κοτρίκλα

Φιλόλογος

Αθήνα, 9 Νοεμβρίου 2009